به بهانه آغاز سال جدید/

دقیق‌ترین تقویم جهان یادگار دانشمند ایرانی/ ردپای خیام نیشابوری در زندگی روزمره ایرانیان

عنوان

تقویم هجری شمسی که خیام نیشابوری دانشمند ایرانی آن را ابداع کرده، به گفته ستاره‌شناسان دقیق‌ترین تقویم جهان است.

به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری فارس، تقویم هجری خورشیدی که معمولا به طور روزمره همراه هر ایرانی هست و ایرانیان بر روی میز یا کیف شان از آن استفاده می کنند، یادگار یک دانشمند ایرانی است.

دانشمندی که علمی به وسعت تمام تاریخ به یادگار گذاشت.

تقویم خیام نیشابوری به گفته ستاره شناسان دقیق ترین تقویم جهان است که در 6 مارس 1079 میلادی (پانزدهم اسفندماه) از سوی حکیم عمر خیام نیشابوری دانشمند و ریاضی دان ایرانی تکمیل شد.

به اعتقاد ستاره شناسان، تقویم هجری خورشیدی دقیق تر از تقویم میلادی است، زیرا که مشکل در دقت آن هر 3 هزار و 770 سال، یک روز است و تقویم میلادی هر3 هزار و 330 سال یک روز به مشکل می خورد.

ابوالفتح عمربن ابراهیم خیام نیشابوری که در سال 1044 میلادی در نیشابور به دنیا آمد و در سال 1124 در گذشت، تنظیم کننده تقویم رسمی ایران است.

وی در روز جمعه نهم رمضان سال 471 هجری قمری در حالیکه 32 سال بیشتر نداشت تقویم ایرانی را تکمیل کرد.

اختلالاتی که در زمان حیات خیام یعنی سده 5 هجری در گاهشماری ها وجود داشت، دولت سلجوقی را برآن داشت تا تقویم جدیدی با مبدأ هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه و براساس سال خورشیدی را تدارک ببیند.

پیش از ورود اسلام به ایران و به روزگار زمامداری ساسانیان (226 تا 652 میلادی) هر سال مرکب از 365 شبانه روز در 12 ماه بود.

از آنجا که سال مداری یا حقیقی 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 49 ثانیه است و سال عرفی ساسانیان، سرراست 365 روز بود، هر 4 سال یک بار، سال عرفی از سال حقیقی یک روز عقب می افتاد و نوروز با اول فروردین برابری نداشت.

همچنین هر 120 سال یک بار، سال عرفی یک ماه از سال حقیقی عقب می افتاد. منجمان ساسانی چاره کار را در این دیدند که با گذشت هر 120 سال، یک سال را به صورت چرخشی 13 ماهه حساب کنند، یعنی بعد از 120 سال اول، دو ماه فروردین و بعد از 120 سال دوم، دو ماه اردیبهشت داشته باشند و به همین ترتیب تا ماه اسفند پیش بروند.

این رویه تا پایان دوره ساسانی رواج داشت، اما پس از اسلام به فراموشی سپرده شد و انطباق سال عرفی با سال حقیقی به هم خورد.

در زمان سلطنت ملکشاه سلجوقی (465 تا 485 هجری قمری) و وزارت خواجه نظام الملک توسی، احتمالا به اشاره خواجه، تصمیم گرفتند که به نابسامانی در گاهشماری پایان دهند و از این رو حکیم عمر خیام نیشابوری مأمور شد با همراهی گروهی از منجمان برجسته، محاسبات جدیدی را ترتیب دهد.

در آن زمان، خیام هنوز از مرز 30 سالگی نگذشته بود ولی شهرت علمی درخور توجهی داشت و مورد احترام ملکشاه سلجوقی و خواجه نظام الملک بود و از همین رو اصلاح تقویم به او واگذار شد. تقویم جلالی که توسط خیام تنظیم شد توانست سال عرفی را با سال طبیعی تطبیق دهد.

در این گاهنامه نوروز درست در اول بهار یا به اصطلاح منجمان در نقطه اعتدال بهاری قرار گرفت، بلکه تمام فصل های عرفی با فصل های حقیقی منطبق شدند.

این که امروزه در تقویم ایرانی یا همان جلالی، بهار و تابستان 93 روز است، فصل پاییز 90 روز دارد و زمستان 89 روز حساب می شود، برای این است که اول هر فصل عرفی دقیقا برابر با آغاز فصل حقیقی باشد. سالی که با تقویم جلالی محاسبه می شود، برخلاف سال میلادی که در هر 10 هزار سال، نزدیک به 3 روز با سال حقیقی اختلاف پیدا می کند، همواره مطابق با سال حقیقی است و هیچ گاه از آن عقب نمی ماند، از همین رو، سال های کبیسه در تقویم جلالی ثابت نیستند و بر مبنای رصد سالانه تعیین می شوند.

به طور معمول هر چهار سال یک بار، سال را کبیسه می گیرند، اما پس از گذشت 28 یا 29 سال، کبیسه گرفتن بعد از 5 سال اجرا می شود؛ یعنی به جای آن که سال 32 را کبیسه حساب کنند، سال 33 را کبیسه می گیرند.

به گفته بسیاری از ستاره شناسان تقویم خیام یک تقویم جهانی است.

منبع: فارس

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

اگر چند متخصص با حقوق ناچیز بهت بِدن، چیکار میکنی؟

داستان ۳۰۰ هزار سال از عمر جوون‌ ایرانی!

مسئله تلگرام برای گیج کردن مردم نیست!؟

این قسمت از مجموعه ویدئوهای "آوانت" - شهرآرا؛ قرار بود با موضوع فیلترینگ تلگرام ضبط شود اما تغییر مسیر داد.

مزاحمت شیخ‌دُبی‌نشین برای دخترایرانی!

پیشنهاد نوروزی مجموعه "کبریت"، فیلم سینمایی "لاتاری" است و به همین مناسبت اقدام به ساخت دوربین مخفی با موضوع آخرین ساخته محمدحسین مهدویان کرده است. در این مجموعه واکنش شهروندان نسبت به مزاحمت شیخ دبی‌نشین و دستیارش برای دختر ایرانی به تصویر کشیده شده است.

نظرات جالب مردم پس از مشاهده فیلم به وقت شام

فیلم به وقت شام آخرین ساخته ابراهیم حاتمی کیا در اکران نوروزی به سر می برد و با استقبال خوبی روبرو شده است. "کلاکت" پس از تماشای فیلم به سراغ مردم رفته و نظرشان را درباره این فیلم جویا شده است.

مهم‌ترین مطالب سرویس

به منظور مذاکره درباره تحولات مربوط به خلیج فارس و قطر
وزیر خارجه عمان وارد تهران شد + برنامه سفر
قاسمی در واکنش به اظهارات وزیر دفاع آمریکا:
نظام آمریکا و "متیس" خود مظهر تروریسم و نقض حقوق بشر هستند
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین