به بهانه آغاز سال جدید/

دقیق‌ترین تقویم جهان یادگار دانشمند ایرانی/ ردپای خیام نیشابوری در زندگی روزمره ایرانیان

عنوان

تقویم هجری شمسی که خیام نیشابوری دانشمند ایرانی آن را ابداع کرده، به گفته ستاره‌شناسان دقیق‌ترین تقویم جهان است.

به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری فارس، تقویم هجری خورشیدی که معمولا به طور روزمره همراه هر ایرانی هست و ایرانیان بر روی میز یا کیف شان از آن استفاده می کنند، یادگار یک دانشمند ایرانی است.

دانشمندی که علمی به وسعت تمام تاریخ به یادگار گذاشت.

تقویم خیام نیشابوری به گفته ستاره شناسان دقیق ترین تقویم جهان است که در 6 مارس 1079 میلادی (پانزدهم اسفندماه) از سوی حکیم عمر خیام نیشابوری دانشمند و ریاضی دان ایرانی تکمیل شد.

به اعتقاد ستاره شناسان، تقویم هجری خورشیدی دقیق تر از تقویم میلادی است، زیرا که مشکل در دقت آن هر 3 هزار و 770 سال، یک روز است و تقویم میلادی هر3 هزار و 330 سال یک روز به مشکل می خورد.

ابوالفتح عمربن ابراهیم خیام نیشابوری که در سال 1044 میلادی در نیشابور به دنیا آمد و در سال 1124 در گذشت، تنظیم کننده تقویم رسمی ایران است.

وی در روز جمعه نهم رمضان سال 471 هجری قمری در حالیکه 32 سال بیشتر نداشت تقویم ایرانی را تکمیل کرد.

اختلالاتی که در زمان حیات خیام یعنی سده 5 هجری در گاهشماری ها وجود داشت، دولت سلجوقی را برآن داشت تا تقویم جدیدی با مبدأ هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه و براساس سال خورشیدی را تدارک ببیند.

پیش از ورود اسلام به ایران و به روزگار زمامداری ساسانیان (226 تا 652 میلادی) هر سال مرکب از 365 شبانه روز در 12 ماه بود.

از آنجا که سال مداری یا حقیقی 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 49 ثانیه است و سال عرفی ساسانیان، سرراست 365 روز بود، هر 4 سال یک بار، سال عرفی از سال حقیقی یک روز عقب می افتاد و نوروز با اول فروردین برابری نداشت.

همچنین هر 120 سال یک بار، سال عرفی یک ماه از سال حقیقی عقب می افتاد. منجمان ساسانی چاره کار را در این دیدند که با گذشت هر 120 سال، یک سال را به صورت چرخشی 13 ماهه حساب کنند، یعنی بعد از 120 سال اول، دو ماه فروردین و بعد از 120 سال دوم، دو ماه اردیبهشت داشته باشند و به همین ترتیب تا ماه اسفند پیش بروند.

این رویه تا پایان دوره ساسانی رواج داشت، اما پس از اسلام به فراموشی سپرده شد و انطباق سال عرفی با سال حقیقی به هم خورد.

در زمان سلطنت ملکشاه سلجوقی (465 تا 485 هجری قمری) و وزارت خواجه نظام الملک توسی، احتمالا به اشاره خواجه، تصمیم گرفتند که به نابسامانی در گاهشماری پایان دهند و از این رو حکیم عمر خیام نیشابوری مأمور شد با همراهی گروهی از منجمان برجسته، محاسبات جدیدی را ترتیب دهد.

در آن زمان، خیام هنوز از مرز 30 سالگی نگذشته بود ولی شهرت علمی درخور توجهی داشت و مورد احترام ملکشاه سلجوقی و خواجه نظام الملک بود و از همین رو اصلاح تقویم به او واگذار شد. تقویم جلالی که توسط خیام تنظیم شد توانست سال عرفی را با سال طبیعی تطبیق دهد.

در این گاهنامه نوروز درست در اول بهار یا به اصطلاح منجمان در نقطه اعتدال بهاری قرار گرفت، بلکه تمام فصل های عرفی با فصل های حقیقی منطبق شدند.

این که امروزه در تقویم ایرانی یا همان جلالی، بهار و تابستان 93 روز است، فصل پاییز 90 روز دارد و زمستان 89 روز حساب می شود، برای این است که اول هر فصل عرفی دقیقا برابر با آغاز فصل حقیقی باشد. سالی که با تقویم جلالی محاسبه می شود، برخلاف سال میلادی که در هر 10 هزار سال، نزدیک به 3 روز با سال حقیقی اختلاف پیدا می کند، همواره مطابق با سال حقیقی است و هیچ گاه از آن عقب نمی ماند، از همین رو، سال های کبیسه در تقویم جلالی ثابت نیستند و بر مبنای رصد سالانه تعیین می شوند.

به طور معمول هر چهار سال یک بار، سال را کبیسه می گیرند، اما پس از گذشت 28 یا 29 سال، کبیسه گرفتن بعد از 5 سال اجرا می شود؛ یعنی به جای آن که سال 32 را کبیسه حساب کنند، سال 33 را کبیسه می گیرند.

به گفته بسیاری از ستاره شناسان تقویم خیام یک تقویم جهانی است.

منبع: فارس

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

تصویر آینده نیاز امروز جامعه

امیرحسین فردی؛ آینده‌ساز استراتژیست

سیطره امارات بر کانال سوئز و گلوگاه‌های دریایی مصر

امارات پشتیبان اصلی کودتا در مصر بود تا دولتی بر سر کار آید که ابوظبی وابسته باشد. اسناد دخالت امارات در کودتای السیسی پرشمار بوده و به صورت تدریجی اسناد جدیدی نیز در این مورد فاش می‌شود. به عنوان نمونه دیوید کیرکپاتریک، خبرنگار نیویورک تایمز می‌نویسد: «در فوریه ۲۰۱۳ یک هواپیما از امارات به قاهره آمد که مملو از دلارهای نقدی و قرص‌های ترامادول بود.

اسناد غیر رسمی عامل سرگردانی مردم در دادگاه‌ها

اسناد غیر رسمی یا دستنویس در هیچ سامانه‌ای به ثبت نمی‌رسند و به همین دلیل حکومت هیچگاه از آن‌ها مطلع نمی‌شود اما با اعتباری که در نظام قضایی و حقوقی کشور دارند باعث افزایش زمان دادرسی شده‌اند.

حمایت‌های شکننده دولت از تولید گندم؛ خودکفایی در معرض خطر

حمایت‌های شکننده و بی‌قاعده از سویی سبب به خطرافتادن خودکفایی گندم می‌شود و از سوی دیگر نیز موجب ناامیدی کشاورزان و به‌تبع آن مهاجرت به حاشیه شهرها و افزایش حاشیه‌نشینی خواهد

مهم‌ترین مطالب سرویس

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار فرماندهان و مسئولان نداجا
دشمن نباید جرئت تهدید ملت ایران را هم داشته باشد
رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس به مهر خبر داد:
شرط جدید کمیسیون کشاورزی برای تصویب معاهده پاریس
آیت‌الله بطحایی در گفت‌وگوی تفصیلی با فارس:
مجلس خبرگان می‌تواند بر کل مسئولان در راستای مصلحت انقلاب نظارت کند
رهبر انقلاب در دیدار با میهمانان اجلاس بین‌المللی وحدت اسلامی:
امروز به‌خاطر ظلم قدرت‌ها، بشریت گرفتار است
رهبر انقلاب در دیدار خانواده‌های شهدای امنیت:
همیشه بانشاط و پرانگیزه در صحنه باشید/ مثل شهدا خدمت کنید
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین