به بهانه آغاز سال جدید/

دقیق‌ترین تقویم جهان یادگار دانشمند ایرانی/ ردپای خیام نیشابوری در زندگی روزمره ایرانیان

عنوان

تقویم هجری شمسی که خیام نیشابوری دانشمند ایرانی آن را ابداع کرده، به گفته ستاره‌شناسان دقیق‌ترین تقویم جهان است.

به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری فارس، تقویم هجری خورشیدی که معمولا به طور روزمره همراه هر ایرانی هست و ایرانیان بر روی میز یا کیف شان از آن استفاده می کنند، یادگار یک دانشمند ایرانی است.

دانشمندی که علمی به وسعت تمام تاریخ به یادگار گذاشت.

تقویم خیام نیشابوری به گفته ستاره شناسان دقیق ترین تقویم جهان است که در 6 مارس 1079 میلادی (پانزدهم اسفندماه) از سوی حکیم عمر خیام نیشابوری دانشمند و ریاضی دان ایرانی تکمیل شد.

به اعتقاد ستاره شناسان، تقویم هجری خورشیدی دقیق تر از تقویم میلادی است، زیرا که مشکل در دقت آن هر 3 هزار و 770 سال، یک روز است و تقویم میلادی هر3 هزار و 330 سال یک روز به مشکل می خورد.

ابوالفتح عمربن ابراهیم خیام نیشابوری که در سال 1044 میلادی در نیشابور به دنیا آمد و در سال 1124 در گذشت، تنظیم کننده تقویم رسمی ایران است.

وی در روز جمعه نهم رمضان سال 471 هجری قمری در حالیکه 32 سال بیشتر نداشت تقویم ایرانی را تکمیل کرد.

اختلالاتی که در زمان حیات خیام یعنی سده 5 هجری در گاهشماری ها وجود داشت، دولت سلجوقی را برآن داشت تا تقویم جدیدی با مبدأ هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه و براساس سال خورشیدی را تدارک ببیند.

پیش از ورود اسلام به ایران و به روزگار زمامداری ساسانیان (226 تا 652 میلادی) هر سال مرکب از 365 شبانه روز در 12 ماه بود.

از آنجا که سال مداری یا حقیقی 365 روز و 5 ساعت و 48 دقیقه و 49 ثانیه است و سال عرفی ساسانیان، سرراست 365 روز بود، هر 4 سال یک بار، سال عرفی از سال حقیقی یک روز عقب می افتاد و نوروز با اول فروردین برابری نداشت.

همچنین هر 120 سال یک بار، سال عرفی یک ماه از سال حقیقی عقب می افتاد. منجمان ساسانی چاره کار را در این دیدند که با گذشت هر 120 سال، یک سال را به صورت چرخشی 13 ماهه حساب کنند، یعنی بعد از 120 سال اول، دو ماه فروردین و بعد از 120 سال دوم، دو ماه اردیبهشت داشته باشند و به همین ترتیب تا ماه اسفند پیش بروند.

این رویه تا پایان دوره ساسانی رواج داشت، اما پس از اسلام به فراموشی سپرده شد و انطباق سال عرفی با سال حقیقی به هم خورد.

در زمان سلطنت ملکشاه سلجوقی (465 تا 485 هجری قمری) و وزارت خواجه نظام الملک توسی، احتمالا به اشاره خواجه، تصمیم گرفتند که به نابسامانی در گاهشماری پایان دهند و از این رو حکیم عمر خیام نیشابوری مأمور شد با همراهی گروهی از منجمان برجسته، محاسبات جدیدی را ترتیب دهد.

در آن زمان، خیام هنوز از مرز 30 سالگی نگذشته بود ولی شهرت علمی درخور توجهی داشت و مورد احترام ملکشاه سلجوقی و خواجه نظام الملک بود و از همین رو اصلاح تقویم به او واگذار شد. تقویم جلالی که توسط خیام تنظیم شد توانست سال عرفی را با سال طبیعی تطبیق دهد.

در این گاهنامه نوروز درست در اول بهار یا به اصطلاح منجمان در نقطه اعتدال بهاری قرار گرفت، بلکه تمام فصل های عرفی با فصل های حقیقی منطبق شدند.

این که امروزه در تقویم ایرانی یا همان جلالی، بهار و تابستان 93 روز است، فصل پاییز 90 روز دارد و زمستان 89 روز حساب می شود، برای این است که اول هر فصل عرفی دقیقا برابر با آغاز فصل حقیقی باشد. سالی که با تقویم جلالی محاسبه می شود، برخلاف سال میلادی که در هر 10 هزار سال، نزدیک به 3 روز با سال حقیقی اختلاف پیدا می کند، همواره مطابق با سال حقیقی است و هیچ گاه از آن عقب نمی ماند، از همین رو، سال های کبیسه در تقویم جلالی ثابت نیستند و بر مبنای رصد سالانه تعیین می شوند.

به طور معمول هر چهار سال یک بار، سال را کبیسه می گیرند، اما پس از گذشت 28 یا 29 سال، کبیسه گرفتن بعد از 5 سال اجرا می شود؛ یعنی به جای آن که سال 32 را کبیسه حساب کنند، سال 33 را کبیسه می گیرند.

به گفته بسیاری از ستاره شناسان تقویم خیام یک تقویم جهانی است.

منبع: فارس

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

یادداشت دکتر وحید شقاقی شهری به بهانه اظهارات اخیر وزیر بهداشت؛

۸ اشتباه راهبردی تیم اقتصادی دولت

معامله قرن هرگز محقق نخواهد شد

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح امروز (دوشنبه) در دیدار دست‌اندرکاران حج امسال، حج را مظهر آمیختگی «معنویت و سیاست» و مهم‌ترین ویژگی آن را اجتماع مسلمانان در زمان و مکان مشخص دانستند و گفتند: حج واقعی حجی است که از یک طرف همراه با برائت از مشرکین باشد و از طرف دیگر زمینه‌ساز وحدت و همدلی و یک‌صدایی مسلمانان شود.

کاربران هاتگرام و تلگرام طلایی چند نفرند؟

انگونه که از صحبت‌های عبدالصمد خرم آبادی و سردار جلالی می‌توان استنباط کرد حدود ۳۰ میلیون نفر این روزها با استفاده از فیلترشکن یا تلگرام‌های جایگزین از این خدمات تلگرام استفاده می‌کنند.

لزوم تهیه نقشه راه اقتصاد باثبات

حضرت آیت الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح امروز (یکشنبه) در نشستی که با دعوت ایشان از رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت برگزار شد، با تأکید بر توانایی کشور برای عبور از مشکلات اقتصادی با برخورداری از روحیه انقلابی و مجاهدت، کار و تلاش شبانه‌روزیِ مسئولان و همکاری و همراهی آحاد مردم، شرایط و الزامات استمرار پیشرفت و حرکت پر شتاب به سمت اهداف را بیان کردند.

مهم‌ترین مطالب سرویس

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای:
معامله قرن هرگز محقق نخواهد شد
گزارش نسیم آنلاین از فضای مجازی
توئیتری‌ها به دنبال حجامت نظام
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین