گزارش تسنیم | چین و چرخش به آسیای آمریکایی

عنوان

سیاست‌های واشنگتن در شرق آسیا صرفا بر مبنای منافع و اولویت‌های دولت‌ها تعریف نمی‌شود، بلکه دارای ریشه تئوریک است و بر همین مبنا، با آمدن و رفتن دولت‌ها محتوای اصلی آن باقی می‌ماند.

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما در ایالات متحده آمریکا، نام یک سیاست در مجموعه مولفه های سیاست خارجی واشنگتن زیاد شنیده می شد: «چرخش به آسیا». حتی دونالد ترامپ نیز با تمام اختلافات فکری و سیاسیش با اوباما، در کمپین انتخاباتی خود از مقابله با چین سخن گفت.

این روزها حتی سخن از جنگ تعرفه ای بین آمریکا و چین است، جنگی که هدف از آن محدودسازی رشد اقتصادی چین است. ترامپ برای محدودسازی چین حتی قواعد تجارت آزاد بین المللی را نیز زیر پا می گذارد.

ترامپ در 17 نوامبر سال 2017 و پس از سفر آسیایی اش در توئیتر خود نوشت: «پس از سفرم به آسیا، همه کشورهایی که در تماس تجاری با ما هستند، می دانند که قواعد تغییر کرده است. باید با ایالات متحده منصفانه و به شکل برابر رفتار شود. کسری های تجاری بزرگ باید هرچه سریع تر کاهش یابند.» منظور ترامپ، کسری تراز تجاری آمریکا با چین است.

از سوی دیگر، واشنگتن به دنبال موازنه سازی دور از کرانه (Offshore Balancing) با همکاری همسایگان چین بالاخص در دریای چین جنوبی است. کره شمالی به عنوان متحد سنتی چین دهه ها با سیاست های تخریب گر ایالات متحده مواجه بوده و خلاصه اینکه چین به شکل تمام عیار اگر نه علنا، اما عملا به صورت یک خصم بالقوه و یک قدرت در حال ظهور لازم التحدید از سوی واشنگتن نگریسته می شود.

در اینجا قصد آن نداریم توضیح دهیم چه تقابلاتی بین آمریکا و چین در جریان است. ماهیت این تقابلات از دوره ای به دوره دیگر متفاوتند اما نکته اینجاست که همیشه وجود دارند و از آن جالب تر اینکه «ریشه تئوریک» دارند. آنچه در این گزارش به صورت مختصر به آن خواهیم پرداخت یک ریشه نظری مهم در تقابل بین آمریکا و چین است.

* جان مرشایمر، نظریه پرداز نوواقع گرا

«جان مرشایمر» استاد دانشگاه شیکاگو است و به عنوان یکی از مشهورترین نظریه پردازان روابط بین الملل شناخته می شود. او از افراد صاحب نظریه و بنیان گذار نوواقع گرایی تهاجمی در روابط بین الملل است. طی سال های اخیر او دانشگاه به دانشگاه و کنفرانس به کنفرانس در سطح بین المللی سخنرانی کرده و نسبت به تاثیرات آینده چین در مقدرات آمریکا هشدار داده است.

زمانی که واشنگتن بر سر مساله شبه جزیره کریمه با روس ها درافتاد، وی در یک سخنرانی که در ژاپن ایراد شد، از سیاست واشنگتن انتقاد کرد چرا که بر این باور بود که آمریکا نباید نیروی خود را در اروپا به هدر دهد، نیرویی که باید صرف محدودسازی چین شود. وی همچنین از منتقدان سیاست خاورمیانه ای واشنگتن و به خصوص درگیر شدن آمریکا در بحران سوریه است چرا که به باور وی، آمریکا منافع چندانی در سوریه ندارد.

مرشایمر چون تمام رئالیست ها، اصل اساسی را برای دولت ها «بقا» می داند. تضمین بقا از نظر او، ایجاد هژمونی منطقه ای است. از نظر این نظریه پرداز روابط بین الملل هژمونی در سطح جهانی به جهت موانع ژئوپلتیک امری ناممکن و نامحتمل است و تلاش برای شکل دهی به آن نیز عبث، لذا از منتقدین سیاست تسلط جهانی واشنگتن محسوب می شود.

از نظر مرشایمر آمریکا توانسته است در نیمکره غربی به هژمونی دست یابد. این کشور علاوه بر در اختیار داشتن سلاح اتمی به عنوان بازدارنده نهایی از نظر جغرافیایی نیز در موقعیتی منحصر به فرد قرار دارد. به گونه ای که از شمال و جنوب مورد تهدید هیچ قدرت نظامی قابل توجهی نیست و شرق و غرب آن را نیز دو اقیانوس در بر گرفته است.

اما مرشایمر هژمونی منطقه ای را به تنهایی برای تضمین بقا کافی نمی داند. از نظر او واشنگتن با هژمون شدن در نیمکره غربی نیمی از راه را رفته است. اکنون نباید اجازه دهد که در دیگر مناطق بین المللی هژمون دیگری شکل بگیرد.

از نظر جان مرشایمر، جهان چند منطقه راهبردی و مهم دارد: نیمکره غربی یاهمان قاره آمریکا، شرق آسیا، اروپا و خلیج فارس. با این حساب واشنگتن نباید اجازه دهد که در اروپا، شرق آسیا و خلیج فارس کشوری به هژمونی دست پیدا کند.

* کنترل حریف

از نظر مرشایمر اگر کشوری بتواند در هر یک از سه منطقه ای که ذکر شد، به هژمونی دست پیدا کند و خیالش از بابت بقا آسوده گردد، این امکان را خواهد یافت که وارد نیمکره غربی شده و بقای ایالات متحده را به خطر افکند.

از این رو فرمول این استاد دانشگاه شیکاگو برای تضمین بقای واشنگتن افزایش حداکثری قدرت در نیمکره غربی به علاوه کنترل حریف در سه منطقه حیاتی شرق آسیا، اروپا و خلیج فارس است.

* چرا چین؟

در بین تمام کشورهای جهان جمهوری خلق چین بیش از هر کشور دیگری نظر مرشایمر را جلب کرده است علت این امر آن است که پکن در چهار دهه گذشته یک رشد اقتصادی قابل توجه و در عین حال مستمر را توانسته کسب کند و پیش بینی ها حکایت از آن دارد که این روند رشد اقتصادی چشم اندازی از توقف ندارد.

رئالیست ها اصلی ترین مؤلفه قدرت را قدرت نظامی می دانند، اما قدرت اقتصادی به صورت بالقوه این قابلیت را دارد که به قدرت نظامی تبدیل شود. این در حالی است که چین هم اکنون نیز قدرتی هسته ای است و حتی در بازار صادرات جهانی تسلیحات نیز برای خود جای پا باز کرده است. چین همچنین از دو مؤلفه قدرت  تأثیرگذار دیگر برخوردار است که یکی سرزمین گسترده آن و دیگری جمعیت پرشمار آن می باشد.

در چنین شرایطی مرشایمر حق دارد نگران باشد که در دهه های آینده قدرت اقتصادی چین به قدرت نظامی ترجمه شده و این توان نظامی منجر به هژمونی منطقه ای چین گردد. این هژمونی منطقه ای از نظر مرشایمر و هم فکرانش می تواند به خطری برای آمریکا در نیم کره غربی تبدیل شود.

* چرخش به آسیا

چرخش به آسیا با هر رنگ و لعابی که از سوی آمریکایی ها مطرح شود، محتوایی جز دو مقوله ندارد:

اول، کند ساختن رشد اقتصادی چین و حتی در صورت امکان، معکوس کردن روند این رشد. تصمیمات تعرفه ای ترامپ دقیقا در همین راستا قابل تعریف است.

دوم، ایجاد بستر مناسب در همسایگان چین در جنوب شرقی آسیا، از استرالیا گرفته تا ژاپن برای ایجاد توان مندی موازنه دور از کرانه.

بنابراین، واشنگتن از یک سو به فکر تحدید توان اقتصادی چین است و از سوی دیگر به دنبال آن است که پکن در منطقه جنوب شرقی آسیا به یک برتری نظامی بلامنازع دست نیابد.

بنابراین در شرق آسیا شاید در آینده شاهد ائتلاف های نظامی علیه چین هم باشیم.

چرخش به آسیا بر بستر ریشه های تئوریک شکل گرفته است. چینی ها دیر یا زود با ظهور عملی تئوری ها مواجه خواهند شد، حتی اگر سیاستشان این باشد که تا سال 2050 جز در خصوص مسائل اقتصادی صحبتی نکنند و حرفی نشنوند.

منبع: تسنیم

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

اگر چند متخصص با حقوق ناچیز بهت بِدن، چیکار میکنی؟

داستان ۳۰۰ هزار سال از عمر جوون‌ ایرانی!

مسئله تلگرام برای گیج کردن مردم نیست!؟

این قسمت از مجموعه ویدئوهای "آوانت" - شهرآرا؛ قرار بود با موضوع فیلترینگ تلگرام ضبط شود اما تغییر مسیر داد.

مزاحمت شیخ‌دُبی‌نشین برای دخترایرانی!

پیشنهاد نوروزی مجموعه "کبریت"، فیلم سینمایی "لاتاری" است و به همین مناسبت اقدام به ساخت دوربین مخفی با موضوع آخرین ساخته محمدحسین مهدویان کرده است. در این مجموعه واکنش شهروندان نسبت به مزاحمت شیخ دبی‌نشین و دستیارش برای دختر ایرانی به تصویر کشیده شده است.

نظرات جالب مردم پس از مشاهده فیلم به وقت شام

فیلم به وقت شام آخرین ساخته ابراهیم حاتمی کیا در اکران نوروزی به سر می برد و با استقبال خوبی روبرو شده است. "کلاکت" پس از تماشای فیلم به سراغ مردم رفته و نظرشان را درباره این فیلم جویا شده است.

مهم‌ترین مطالب سرویس

دی میستورا در گفتگو با روزنامه الشرق الاوسط:
تجزیه بخشی از آینده سوریه نخواهد بود
با انتشار بیانیه‌ای
ترامپ آزادی موصل را تبریک گفت
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین