نگاهی به امکان‌پذیری یک تهدید

آیا بستن تنگه هرمز، قانونی است؟

کشتی‌های آمریکایی از تنگه هرمز

تهدید به بستن تنگه هرمز مسبوق به سابقه و مختص شرایط حاد است. علاوه بر دوره جنگ تحمیلی، ایران در سال ۲۰۱۱ و در بحبوحه تحریم‌ها نیز چنین تهدیدی کرد و جامعه جهانی این تهدید را جدی گرفت و عقب نشینی کرد.

نسیم آنلاین؛ محمد عبداللهی*:‌  به دنبال خروج آمریکا از برجام و تهدید آمریکا به «تحریم مطلق نفت ایران تا رساندن صادرات آن به صفر» روحانی در سفر خود به سوئیس با تهدید تلویحی به بستن تنگه هرمز به آمریکایی ها واکنش نشان داد.

تهدید روحانی در قلب اروپا، البته با نامه تشکر سردار قاسم سلیمانی، ضمانت و اعتبار اجرایی یافت و این پیام را به مخاطب بین المللی مخابره کرد که تهدید رئیس جمهور توخالی نیست و جدی است. 

در این میان چند سوال مطرح است.

1- آیا ایران از لحاظ حقوق بین الملل و نظامی قادر به مسدود کردن تنگه هرمز است؟

2- تهدید به بستن تنگه هرمز صرفا یک «تهدید» و برای کوتاه آمدن طرف مقابل است یا واقعا عملی خواهد شد؟!

در پاسخ به سوال اول باید گفت، منطقه تنگه هرمز جزء آب های سرزمینی ایران و عمان است و هیچ منطقه دریای آزاد در آن وجود ندارد.

حقوق بین الملل دریاها برای عبور از تنگه های بین المللی دو  حالت عبور «بی ضرر» (کنوانسیون 1958 ژنو) و عبور «ترانزیت» (کنوانسیون 1982 مونته گوبه) را به رسمیت شناخته است.

طبق کنوانسیون «عبور بی ضرر» که مورد پذیرش ایران است، سایر کشورها حق دارند از آن عبور کنند، به شرطی که عبور آنها ضرری برای کشورها نداشته باشد.

اما طبق کنوانسیون «عبور ترانزیت»، عبور و مرور همه کشورها آزاد است. ایران عضو این کنوانسیون نیست (آمریکا هم نیست) و بر اساس عرف موجود، نظام حقوقی حاکم بر تنگه هرمز، نظام «عبور بی ضرر» است.
 پس از لحاظ حقوقی، ایران قادر و مجاز است مانع عبور کشتی های 
دیگر کشورها از تنگه هرمز شود. این موضوع در کنوانسیون 1982 حقوق دریاها نیز به رسمیت شناخته شده: کنوانسیون حقوق دریاها بر نظام حقوقی تنگه هایی که عبور و مرور از آن ها کلاً یا جزئاً بر اساس عهدنامه های خاص از مدت ها پیش معمول بوده و همواره مَجراست خدشه ای وارد نخواهد کرد. (ماده 35)

جمهوری اسلامی ایران، همواره بر اساس رژیم حقوقی «عبور بی ضرر»، رفتار و سلطه قانونی خود را اعمال و تثبیت کرده است. مثل برخورد ایران با ورود غیرمجاز یک کشتی تجاری آمریکایی در سال 94، برخورد با تجاوز نیروهای دریایی آمریکا در سال 94 و دستگیری آنها، دستگیری 5 ملوان انگلیسی در سال 88 که بصورت غیرقانونی وارد آبهای خلیج فارس شده بودند و..   از لحاظ نظامی، تحدید تنگه هرمز به دو صورت امکانپذیر است: ناامن سازی تنگه و استقرار حالت جنگی در آن یا انسداد فیزیکی با کاشتن مین های دریایی، حمله به کشتی ها با قایق های تندرو، موشک های ضد کشتی و زیردریایی ها و ... و توقف کشتی ها.

ایران در جریان جنگ نفتکش ها (1980-1988) در مقابل متحدان صدام، تهدید به بستن تنگه هرمز کرده بود و با وجود آنکه امکانات نظامی خاصی نداشت، توانست باعث ایجاد شرایط ناامنی و متضرر شدن تانکرها و کشتی ها شود و سازمان ملل و صدام را به تهیه قطعنامه 598 و پایان جنگ با پذیرش مرزهای ایران، سوق داد.

کمبود امکانات نظامی سبب شد عراق و آمریکا، پایانه نفتی خارک را بمباران و منهدم کنند و آمریکا با حمله به هواپیمای مسافربری ایران ایر، ایران را وادار به عقب نشینی از بستن هرمز و البته پایان جنگ کند. 

توان نظامی ایران کنونی با ایران دهه شصت، هرگز قابل قیاس نیست و آمریکایی ها به خوبی درک می کنند که مسدود یا مختل کردن عبور و مرور در تنگه هرمز، برای ایران سهل و آسان است.

به تعبیر یکی از فرماندهان نظامی «مثل آب خوردن آسان است».
اما واقعا ایران قصد دارد تنگه هرمز را ببندد؟

تهدید به بستن تنگه هرمز، تهدیدی مسبوق به سابقه و مختص شرایط حاد است. علاوه بر دوره جنگ تحمیلی، ایران در سال 2011 و در بحبوحه تحریم ها نیز چنین تهدیدی کرد و جامعه جهانی این تهدید را جدی گرفت و عقب نشینی کرد.

اکنون نیز با توجه به جنگ تجاری عریان آمریکا با ایران برای تحریم کامل نفت ایران، ایران به عنوان یک اهرم فشار از این گزینه کمک می گیرد. چرا که دیپلماسی بدون ابزار و قدرت نظامی،بی اثر است.

آمریکایی ها و اروپایی ها به خوبی می دانند کوچکترین تحرک در تنگه هرمز، (نه حتی بستن آن)، باعث افزایش قیمت نفت و بنزین و بالا بردن هزینه های این کشورها خواهد شد.

بیش از 17 میلیون بشکه نفت خام _ یک سوم حمل و نقل نفتی جهان از راه دریا_ روزانه از تنگه هرمز عبور می کند که تحرکات نظامی سبب بالا رفتن هزینه های بیمه کشتی ها و بالا رفتن اتوماتیک قیمت نفت خواهد شد. 
با توجه به روحیه کاسبکارانه دولت آمریکا، بعید است آنها این تهدید را جدی نگیرند و دست از تحریم های غیرقانونی فزاینده علیه ایران نکشند. در غیر این صورت آنها شاهد "ضرر همگی با هم" خواهند بود. 

منبع: روزنامه رسالت

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

روایت عباس شاکری از تبعات چند برابر شدن قیمت دلار در ماه‌های اخیر

هیچ چیز از افزایش قیمت دلار عایدمان نشد!

تفکر بسیجی، الگوی وحدت ملی و امنیت پایدار

شکاف های نسلی، جنسیتی، قومی، مذهبی، طبقاتی، تَرَک هایی هستند که به عنوان نقاط آسیب پذیر، می توانند جامعه ی یکپارچه را دچار تزلزل نمایند و وحدت ملی را تضعیف کنند. منازعات بی ثمر و تفرقه افکن سیاسی و جناحی نیز بر ایجاد شکاف اجتماعی و تضعیف وحدت ملی و در نتیجه زوال امنیت ملی نقش به سزایی دارد.

اکنون هم تحریم خارجی هستیم هم داخلی

محمدرضا نجفی منش گفت در دوره اول، ما مشکلات داخلی نداشتیم و سیاستگذاران این صنعت را همراهی می‌کردند ولی در دوره جدید علاوه بر تحریم بین‌المللی شاهد تحریم داخلی هم هستیم. بارها این موضوع را هشدار داده‌ایم اما هیچ کس صدای ما را نمی‌شنود.

یادداشت مدیر شبکه ۳ در تقدیر از دکتر کدخدایی

آن هایی که در روزهای اخیر بیننده برنامه جسورانه "بدون توقف" از شبکه سه بوده اند، حتما شاهد پرسش و پاسخ جسورانه و بدون سانسور نفر دوم شورای نگهبان (آقای دکتر کدخدایی) با منتقدان جوان خود از طیف های مختلف بوده اند. به ویژه که شورای نگهبان همیشه از کانون های حملات رسانه های منتقد و البته معاند بوده است. اما ایشان با جسارتی مثال زدنی، بسیار صادقانه، با متانت و با سعه صدر پاسخ سوالات و مطالبات جوان ها را دادند

مهم‌ترین مطالب سرویس

نگاهی به گزارش «صد سال پیش در ایران چه خبر بود» بی‌بی‌سی
چرا بی‌بی‌سی به پرونده قحطی بزرگ و نسل کشی ایرانیان پرداخت؟
در واکنش به قطعنامه ضدایرانی شورای حقوق بشر
نقوی حسینی: شورای حقوق بشر رفتار دوگانه دارد
دکتر جلیلی در دیدار با انجمن تولیدکنندگان اسباب بازی کشور:
مساجد فضای بازی کودکان داشته باشند/ برنامه‌ریزی برای تولید اسباب‌بازی یک ضرورت است
دکتر ابومحمد عسگرخانی در گفتگوی تفصیلی مطرح کرد
اروپا زندانبان برجام است
آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی:
رفتار آمریکا از دوره جاهلیت عرب هم بدتر است
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین