"معاهده پاریس" یا ارزان‌فروشی برق؛ عامل پشت‌پرده قطعی‌های برق تابستان امسال

عنوان

چرا امسال واحدهای نیروگاهی کشورمان از تامین برق مصرفی کشور عاجر ماندند؟! آیا در توان تولیدی نیروگاه‌ها تغییری ایجاد شد یا توسعه این واحدها با مشکل مواجه شده است؟! برخی قطعی‌های پیاپی برق امسال را به اجرای پنهان "توافقنامه پاریس" مرتبط می‌دانند ...

به گزارش خبرنگار اجتماعی باشگاه خبرنگاران پویا؛ تابستان امسال پس از گذشت سالها از خاموشی های پیاپی دوران جنگ تحمیلی، شاهد بازگشت این خاموشی ها به کشور بودیم، به گونه ای که میزان و تکرار هر روز این قطعی برق در استانهای مختلف منجر به ارائه جدول و ساعات خاموشی ها در هر شهر شد.

اما چرا امسال واحدهای نیروگاهی کشورمان از تامین برق مصرفی شهرهای مختلف عاجر ماندند؟! آیا در توان تولیدی نیروگاه های کشور تغییری ایجاد شد یا توسعه این واحدها با مشکل مواجه شده است؟!

در این میان، برخی قطعی های پیاپی برق امسال را به اجرای پنهان "توافقنامه پاریس" مرتبط دانستند؛ اما توافقنامه  پاریس چیست و چگونه می تواند به مسئله تولید برق در کشورمان مرتبط باشد؟! و آیا اساساً تعهداتی که ایران بر اساس این توافقنامه بر عهده خواهد داشت، واقعا می تواند دلیل قطعی برق باشد.

باید اشاره کرد که "توافقنامه پاریس" در تاریخ 12 دسامبر سال 2015 با شرکت نزدیک به 196 کشور جهان و در چارچوب کنوانسیون تغییر اقلیم سازمان ملل متحد مصوب شد؛ هدف بلندمدت توافق پاریس این است که دمای کره زمین با سرعت کمتری افزایش یابد.

در اصل این تصور که "گازهای گلخانه ای" عامل گرمایش زمین هستند و پذیرش اصل گرمایش زمین به دلیل افزایش میزان گازهای گلخانه ای در نهایت منجر به امضای این توافقنامه شد تا دمای کره زمین تا پایان قرن به جای 2 درجه، 1.5 درجه سانتیگراد افزایش یابد!

در کشورمان نیز این توافقنامه در دولت یازدهم به تصویب رسید و مجلس شورای اسلامی نیز پیوستن به توافقنامه آب و هوایی پاریس را بررسی و تصویب کرد و در نهایت این مصوبه برای تأیید نهایی به شورای نگهبان فرستاده شد که شورای نگهبان ایراداتی نسبت به این توافقنامه گرفته است؛ برای تصویب نهایی، بررسی ها توسط نمایندگان مجلس در حال انجام است.

به گفته برخی کارشناسان توافقنامه پاریس می تواند باعث ایجاد محدودیت هایی در مسیر پیشرفت و توسعه کشور و مانعی برای تحقق اقتصاد مقاومتی همچنین زمینه ای برای افشای اطلاعات کشور شود.

برای بررسی ارتباط بین توافقنامه پاریس و قطعی های برق در تابستان امسال به سراغ عسکر سرمست؛ کارشناس انرژی رفتیم که در ادامه مشروح بخش نخست این گفت وگو تقدیم شده است:

تسنیم: تابستان امسال بر خلاف سالهای اخیر شاهد خاموشی های گسترده و قطعی برق در سطح کشور به دلیل نانوایی نیروگاه های کشور در تامین برق مصرفی کشور بودیم؛ آیا ارتباطی بین این مسئله و تعهدات پیدا و پنهان ایران در پذیرش و اجرای "معاهده پاریس" وجود دارد؟

باتوجه به مطالعات صورت گرفته بر روی اقتصاد وزارت نیرو می­ توان گفت مشکل ما در حوزه خاموشی های اخیر دو بعد دارد؛ مشکل اول اینکه طبق توضیحات وزارت نیرو، قیمت تولید هر کیلووات ساعت حدود 100 تا 110 تومان است و میانگین قیمت فروش برای مشتریان، 60 تومان است!

به عبارت دیگر در هر کیلووات ساعت برقی که تولید می شود 50 تومان بدهی تولید می شود یعنی یک وزارتخانه مشغول تولید بدهی است؛ مشکل بعدی وزارت نیرو، اختلاف پیک زمستان و تابستان است که به 22 هزار مگاوات رسیده است یعنی در ساعات و فصولی مصرف کمتر می شود و در ساعات و فصولی بیشتر میشود.

این در حالی است که در کشورهای توسعه یافته این پیک اختلاف خیلی کمتر است  چون پخش عمده مصرف برق این کشورها  در بخش صنعت است و این بخش، یک مصرف کننده دائمی است که طول روز و شب فرقی ندارد اما این مشکل در کشورمان باعث شده تا بازار مصرفی دائمی برای تولید کننده وجود نداشته باشد و نیروگاه­ ها متحمل ضررهای زیادی شوند.

تسنیم: یعنی به نظر حضرتعالی، دلیل خاموشی های تابستان امسال مربوط به بدهی وزارت نیرو می شود؟

در واقع بدهی های وزارت نیرو سالانه روی هم انباشته شده است لذا امروز دیگر این وزارتخانه قادر نیست بدهی های خود را که اغلب مربوط به بخش خصوصی است، پرداخت کند؛ 60 درصد نیروگاه های ما مربوط به بخش خصوصی است و توانی برای تسویه بدهی هایی که دولت به بخش خصوص دارد  در وزارت نیرو وجود ندارد.

این عدم تسویه ها موجب شده است در این بخش که مهمترین تولیدکنندگان در زمینه احداث نیروگاه و تولید برق هستند، انگیزه خود را از دست بدهند و نیروگاه های جدیدی که احداث می شوند و برق تولید می کنند به دلیل عدم توانایی دولت، قدرت فروش و رسیدن به سوددهی را ندارند بنابراین سرمایه گذاران اجباراً  به جای سرمایه گذاری در بخش نیروگاه، پول خود را در سایر حوزه ها سرمایه گذاری می کنند.

تسنیم: با این اوصاف، عملاً وضعیت امروز به گونه ای شده که بخش خصوصی رغبتی برای سرمایه گذاری در صنعت نیروگاهی کشور را ندارد؟

بله! انگیزه ای وجود ندارد.

تسنیم: آیا افزایش قیمت برق، راهکار جبران این بدهی ها است؟

بله؛ سریع ترین راهکار، افزایش قیمت برق است اما نه به آن شکلی که در ذهن عموم مردم است؛ فراموش نکنیم که ما در کشور ارزان ترین برق را مصرف می کنیم؛ در واقع یکی از مهمترین راهکارهای برون رفت از این وضعیت استفاده از مدل پلکانی برای قیمت گذاری برق است.

در بسیاری از کشورها برای افزایش قیمت ها از روشی به نام مدل پلکانی(آی بی تی) استفاده می کنند که در این روش برق به طور عمومی گران نمی شود بلکه افزایش قیمت به میزان مصرف بستگی دارد اما در دولت تدبیر و امید یازدهم، سه بار قیمت ها افزایش پیدا کرد که این افزایش قیمت ها بدون استفاده از این مدل بود.

در همان مقاله ای که وزیر سابق نیرو منتشر کرد، افزایش قیمتها به صورت تجمعی بوده است و با توجه به تورم، افزایش قیمتها دو برابر بوده است در صورتی که میزان افزایش قیمت برق، نصف این مقدار بوده است یعنی قیمت های برق نصف کل افزایش قیمت ها افزایش داشته است و همپای تورم و بازار بالا نرفته است؛ این طبیعی است که به دنبال این روند اشتباه، وزارت نیرو هر روز بدهکار تر می شود.

تسنیم: با چه راهکارهایی می توان تبعات افزایش بهای برق را کنترل کرد؟

افزایش قیمتها باید اتفاق بی افتد؛ مخالفان منطقی شدن قیمتها معتقدند گرانی برق باعث ایجاد هزینه های اجتماعی است در صورتی که عدم افزایش قیمت برق و منطقی شدن قیمت آن هزینه های بیشتری برای کشور به دنبال خواهد داشت؛ به عنوان نمونه بعضی از کارخانه ها که مدام به  برق نیاز دارند، قطعی برق باعث می شود که آن کارخانه  سود دهی نداشته باشد و به مرحله ورشکستگی خواهد رسید و ناچار به تعدیل نیرو خواهد شد که افراد زیادی بیکار خواهند شد و دودش به چشم مردم خواهد رفت.

پس اگر به هزینه اجتماعی مسئله نگاه کنیم، با وضع موجود، هزینه های اجتماعی بیشتری را متحمل می شویم؛ یک نکته در مدل ای بی تی این است که  قرار نیست برای مشترکان کم مصرف هم افزایش قیمتها بوجود بیاید  که توان مالی کمی دارند حتی در این مدل ای بی تی مدل های مختلفی دارد که  حتی در این مدل برق برای بسیاری که توان مالی پایینی دارند به طور رایگان خواهد بود و باعث حمایت از این قشر خواهد شد و در مقابل مشترکان پرمصرفی که بیشتر از قشر مرفه جامعه هستند، جریمه های  بالایی وجود دارد و یک هشدار جدی به این مشترکان برای کم کردن مصرف می دهد همچنین یک درآمد زایی برای دولت خواهد بود که به اقتصاد این صنعت کمک خواهد کرد و این جریمه ها و هشدارها، پیک مصرفی را کاهش خواهد داد؛ امروز هیچ هشدار و آلارمی برای مشترکان پرمصرف وجود ندارد.

تسنیم: آیا امکان صادرات برق  در ایامی که مصرف در داخل کشور کاهش می یابد، وجود ندارد؟

نکته در همین جاست؛ یکی از دلایل نبود انگیزه در تولید برق توسط نیروگاه های بخش خصوصی این است که در زمستان به دلیل کاهش مصرف و نبود نیاز به برق، این کارخانه ها نیمه تعطیل می شوند که باعث ضرردهی است لذا یکی از مباحث مغفول و برزمین مانده، صادرات برق و همچنین شیرین سازی آب است.

تسنیم: شیرین سازی آب چه ارتباطی به مسئله تولید برق دارد؟

می توان به وسیله برق مازاد، آب شیرین دریا را و آن را ذخیره سازی کرد.

تسنیم: یعنی برق مازاد را  به شیرین کردن آب اختصاص بدهیم؟

بله؛ ما هم می توانیم مانند سایر کشورهای دنیا، واحدهای آب شیرین کنی احداث کنیم؛ به عبارت دیگر می توانیم از این ظرفیت برق مازاد تولیدی در زمستان زمستان استفاده کنیم برای شیرین سازی آب.

تسنیم: آیا تا به امروز در این بخش سرمایه گذاری خاصی داشته ایم؟

واحدهای محدود شیرین سازی آب در کشور فعالیت می کنند اما باید به عنوان یک ایده واکاوی شود و کارشناسی کنیم که چرا با وجود نیازی که در منطقه جنوب کشور به این موضوع وجود دارد، از این  ظرفیت برق تولیدی  مازاد در زمستان برای آب شیرین کنی استفاده نمی کنیم؟!

در ضمن درباره مشکل بهره وری، مشکل جدی این است که بر فرض شما مسئول واحد نیروگاهی هستید، قیمت گازی که به شما می دهند تقریبا رایگان است و عدد خاصی نیست و این امر باعث می شود که شما هیچ انگیزه ای برای صرفه جویی در گاز نداشته باشید و همین طور برای هزینه آب مصرفی عدد خاصی در نظر نمی گیرید.

در چنین شرایطی به طور طبیعی  مصرف گاز در بخش نیروگاهی بالا می رود اما راهکار چیست؟ ما برق تولیدی نیروگاه ها را ارزان خریداری می کنیم که با این کار اقتصاد آنها را نابود می کنیم و در مقابل آنها گاز ارزان مصرف می کنند لذا باید گاز را با قیمت واقعی به آنها بفروشیم و در چنین شرایط در مصرف گاز صرفه جویی می کنند و هزینه های آنها پایین می آید و در مقابل بدون دادن گاز و آب ارزان و دادن یارانه مخفی، برق تولیدی آنها را با قیمت بالاتر و واقعی خریداری کنیم که این چرخه باعث صرفه جویی و هم سوددهی صاحبان نیروگاه ها می شود.

متاسفانه این ایده مانند ایده آب شیرین کنی مورد توجه قرار نگرفته است؛ باید مطاعلات بیشتری انجام داد و به مدل دقیقی رسید تا نیروگاه ها در فضای واقعی برق تولید کنند تا برای آنها این شرابط فراهم شود که گاز را درست مصرف کنند و اگر صرفه جویی کنند، صاحب سود بیشتری خواهند شد و برای حرکت به سمت بهره وری، انگیزه خواهند داشت.

تسنیم: آیا این امر مستلزم آن نخواهد بود که واحد های نیروگاهی بودجه مضاعفی برای ایجاد بهره وری و تغییر در تجهیزات و توربین های خود داشته باشند؟

وظیفه یک  سیاستگذار ایجاد انگیزه برای واحدهای تولید کننده برای صرفه جویی و تولید بیشتر است به صورتی که خود آن واحد صنعتی، اقدام به طراحی برای صرفه جویی کند و اعطای وام بدون ایجاد انگیزه برای تولیدکنندگان در صرفه جویی فایده ای نخواهد داشت به عنوان مثال اعطای وام برای ایجاد سیکل ترکیبی اگر انگیزه ای و سوددهی  در صرفه جویی نصیب آن واحد نشود، وام را به جای هزینه در بخش بهره وری در جاهای دیگر هزینه خواهدشد.

اما می توان با ایجاد یک سازوکار، مثلا خود صاحب نیروگاه برای تاسیس یک واحد بخاری ترغیب شود و اگر برای افزایش راندمان  نیاز به تکنولوژی داشته باشد، خود آن واحد صنعتی اقدام به کسب آن خواهد کرد در غیر این صورت واحدهای صنعتی مانند امروز، خود را برای رسیدن به بهره وری به دردسر نمی اندازند؛ باید سیاست گذاری ها درباره نیروگاه ها تصحیح شود و ما در شرایط کنونی در حال حرکت در یک مسیر بن بست هستیم!

تسنیم: اما بازگردیم به بحث اولیه این گفت وگو؛ آیا پذیرش و اجرای "توافقنامه پاریس" با توجه به اینکه کشور را در استفاده از سوخت های فسیلی به شدت محدود می کند، می تواند وضعیت تولید برق در کشور و وضعیت بغرنج امروز نیروگاه های کشور را وخیم تر کند؟

بله! در صورت اجرا شدن "توافقنامه پاریس" هزینه های بالایی در قسمت نیروگاهی بر کشور وارد خواهد شد و در این زمینه  علاوه بر مشکلات سابق، مشکلات جدیدی را متحمل خواهیم شد؛ هزینه اجرای این توافقنامه طبق گزارش سازمان محیط زیست  از 17.5 تا 52 میلیارد دلار است و تامین منابع آن زیر سوال و غیرقابل تامین است ...

(پایان بخش نخست)

منبع: تسنیم

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

تحلیل یک نماینده مجلس از عدم تغییر در تیم اقتصادی دولت

شاهد هیچ پوست‌اندازی در دولت نخواهیم بود

۳ شکست آمریکا پس از خروج از برجام

دولت آمریکا روزی که از برجام خارج شد، 3هدف اصلی در مقابل ایران تعریف کرده بود که در هر 3 شکست خورده است. هدف نخست، ایجاد دوقطبی میان برنامه موشکی و منطقه‌ای و اقتصاد کشور و به دنبال آن درگیر کردن مردم و نظام و همچنین ایجاد درگیری درون نظام بر سر این موضوع بود.

چند نکته درباره جایگاه قانونی نظرات «هیأت عالی نظارت بر حسن اجرای سیاست­های کلی نظام»

وظیفه نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی نظام و نظارت بر انطباق و عدم مغایرت مصوبات مجلس با آنها، به استناد بند 2 و ذیل اصل 110 قانون اساسی توسط مقام رهبری به «هیأت عالی نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام» تفویض شده است.

بازهم لیست سیاه

گروه ویژه اقدام مالی مهلت ایران برای اجرای اصلاحات مورد نظر این گروه را تا فوریه ۲۰۱۹ تمدید کرد.

مهم‌ترین مطالب سرویس

رییس روابط عمومی انجمن داروسازان ایران خبر داد
حکم دیوان عدالت برای ضرورت اصلاح قراردادهای بیمه‌ها با داروخانه‌ها
مدیرکل حفاظت و حمایت از منابع طبیعی سازمان جنگل‌ها:
خشکسالی از یک طرف، آفات هم به جان جنگل‌های ایران افتاده است
در نشست خبری اولین کنگره ملی خانواده مطرح شد
کاهش آسیب ها و افزایش نشاط اجتماعی هدف کنگره خانواده است
با حکم دادستان کل کشور؛
خرم آبادی معاون نظارت بر دادسراها شد
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت اعلام کرد
کاهش سوء تغذیه و افزایش چاقی در کودکان ایرانی
در نامه دبیرکل جامعه اسلامی دانشجویان مطرح شد
تقاضای جاد برای ایجاد تسهیلات دانشجویان عازم سفر اربعین
نقد سیدمحمود رضوی بر گزارش روزنامه فرهیختگان
دفاع تهییه کننده سینما از مدارس غیرانتفاعی
شکرگزاری وجود مسیح علی‌نژاد باشیم
از انصارحزب الله تا مسیح علی نژاد
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین