چرا نام ایران در منابع تاریخی سینمای جهان نیامده است؟ «محمدرضا اصلانی» بررسی می‌کند

عنوان

محمدرضا اصلانی: در چهارصد سال اخیر ما مفهوم تحول را از جامعه ذهنیت خودمان حذف کردیم و به این ترتیب تاریخ را از خودمان حذف کردیم. همین مسئله را شما در سینما هم می توانید ببینید، سینمای ما چه پیشنهادی برای تحول سینما داشته؟! اگرهم بوده سرکوب شده.

به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، 21 شهریورماه یعنی دو روز قبل در تاریخ ایران به عنوان روز ملی سینما ثبت شده است. روزی که به صورت نمادین از چهارمین دوره برگزاری جشن خانه سینما یعنی از سال 1379، وارد تقویم رسمی این کشور شد تا به این بهانه حداقل یک روز در سال توجه برخی به هنر و صاحبانش بیشتر جلب شود.

آنچه که در دفتر تاریخ آمده است سال 1279 شمسی یعنی حدود پنج سال پس از اختراع سینما توسط برادران «لومیِر» فرانسوی، به دستور مظفرالدین شاه، دوربین سینما توسط عکاس باشی اش وارد ایران می شود و عملا تاریخ سینمای ایران آغاز می گردد.

سالها بعد وقتی مورخان تاریخ سینمای جهان را بررسی می کنند به این نتیجه می رسند که در کل جهان ایران ششمین کشوری بوده که صاحب سینما شده است. اما وقتی منابع تاریخی سینمای جهان را امروز مرور می کنیم مثل کتاب های «آرتور نایت» ، «دیوید. ا .کوک» «جفری ناول اسمیت» و... نامی از ایران برده نشده است و هیچ گونه بررسی ای از این سینمای کهن صورت نگرفته، در حالی که قلم فرسایی ها شده است برای اقلیم هایی که سال ها بعد از ایران دارای سینما شده اند.

پیرو «چرایی» این مسئله گفت وگویی داشتیم با محمدرضا اصلانی مدرس دانشگاه و پژوهشگر «تاریخِ سینما» و صاحب کتب و مقالات متعدد در موضوعات مختلف، همچنین نویسنده، کارگردان و مستندساز سینما و تلویزیون در سال های متمادی، که در ادامه می خوانید:

 چرا با توجه به اینکه ایران ششمین کشوری است که دارای دوربین و صنعت سینما و در منابع تاریخی سینمای جهان، به جز در حد چند خط در کتاب «دیوید بوردول » اصلا اسمی از ایران نیامده است؟

ابتدا توضیحی در مورد همین بوردوِل بدهم بعد وارد این مبحث بشویم، حتی ایشان هم که آمده در کتابش از ایران صحبت کند ایران و عراق را باهم ذکر کرده است و نتوانسته بفهمد اینها دو کشور جدا از هم هستند.

اصلا او در این کتاب تاریخ را بررسی نکرده، فقط مرور کرده است و اینکه در همین مرور تاریخ ایران و عراق را از هم جدا نکرده است، خودش شرم آور است و در واقع توهین کرده.

اما در جواب سوال شما نخست باید بحث کنیم تاریخ چه هست؟! اینجاست که تازه بحث ما شروع می شود.

جهان دائما در حال واقعه است، حتی کسی که در تاریخ نیست هم دائم دچار واقعه است. پدری می میرد یا دو تا قبیله به جان هم می افتند و... خیلی اتفاق ها می افتد که جزو تاریخ حساب نمی شود.

 تاریخ مقاطع تحول بشریت است وگرنه تاریخ نیست، اگر چیزی تحول پیدا نکند تاریخ شکل نمی گیرد.

ما دو اصطلاح داریم کرنولوژی و هیستوری، کرنولوژی روزشمار است هیستوری روزشمار نیست. هیستوری آن حادثه یا واقعه است یا حتی تفکر به مثابه واقعه ،که تحولی را باعث می شود. چه تحول منفی چه مثبت آنگاه تاریخ تشکیل می شود. حالا ببینیم چرا ما جزو تاریخ نیستیم؟!

باید گفت نه فقط تاریخ سینمای ما در منابع تاریخی جهان نیامده که چهارصد سال است از نظر نظامی-فرهنگی-اقتصادی و اجتماعی ما در کجای تاریخ هستیم؟! اصلا هستیم؟! نه.

ما جزء مصرف چه کار کردیم؟ ما تلفن رادیو موبایل را مصرف کردیم ما چاپ را مصرف کردیم، ما چه پیشنهادی برای کدام وجوه بشری دادیم؟

 در چهارصد سال اخیر ما مفهوم تحول را از جامعه ذهنیت خودمان حذف کردیم و به این ترتیب تاریخ را از خودمان حذف کردیم. همین مسئله را شما در سینما هم می توانید ببینید، سینمای ما چه پیشنهادی برای تحول سینما داشته؟!

شما تاریخ سینما را بررسی کنید یک نفر آمده در لنزها تغییرات بنیادی داده، یک نفر دوربین را حرکت داده، یک نفر چرخانده، یک نفر آمده نوع دیگری به دور از کلیشه های مرسوم زمانه خودش فیلم ساخته، یکی با مفهوم زمان بازی کرده و... هیچ لحظه ای در تاریخ نیست که سینماگران مهم از کشورهای مختلف پیشنهادی به سینما نداده باشند. اما آیا ماهم در سینما چنین کاری کرده ایم؟!

یعنی در واقع شما عدم ثبت تاریخ را عدم تحول می دانید؟

عدم پیشنهاد نه عدم تحول، ما با سینما تحول پیدا کردیم اما تحول را آنها به ما دادند. ما پیشنهاد تحول ندادیم آنها پیشنهاد دادند، ما مصرف کردیم.

مثل کت شلوار که اصلا انگلیسی است ولی امروزه شده لباس اسلامی و اداری ما! ما در تعریف هایمان دچار مشکل هستیم.

آیا می توان پذیرفت از روزی که سینما در این مملکت شکل گرفت، سینماگران ما هیچ «پیشنهاد»ی برای سینما نداشته اند؟! حال چه در ابزار مثل دوربین، صدا، دیجیتال و... چه در فرم ساخت و چه در اندیشه آن اثر. خصوصا با وجود برخی افرادی که صاحب نام و شاخص در سینمای کشور جهان بودند.

معتقدم بوده اما سرکوب شده است. بخصوص از دهه 30 به بعد  تا 52-53 حدودا دو دهه ما پیشنهادات مهمی داشته ایم منتها نادیده گرفته شدند و توسط منتقدین و سینمانویس ها سرکوب شدند و اصلا مطرح نشدند.

پس فقط عدم پیشنهاد باعث عدم ثبت نبوده، سرکوب هم علت دوم آن است.

بله ما اولین ملتی هستیم که سینمای مستند-داستانی دراماتیک را شکل دادیم. منوچهر انور، فروغ فرخ زاد، احمد فاروقی و تعدادی دیگر فیلم سازانی بودند که پیشنهاد دادند، اما سرکوب شدند.

به چه بهانه ای؟

چون به کلیشه ها عادت داشتند و فقط همان ها برایشان سینما بود و می گفتند: این اصلا سینما نیست.

هر تحولی در هر رشته ای این مقاومت ها را داشته است.

مقاومت با فحاشی و سرکوب خیلی فرق می کند! مقاومت وقتی صورت می گیرد که یک گروه موافق باشند یک گروه مخالف،

اما در مورد اینها اصلا موافقی وجود نداشته است. یک نفر را پیدا کنید که مقاله ای نوشته باشد و بگوید این فیلم خوب است.

وقتی که راه را برایشان باز نگذاری و رقابت نباشد نتیجه اش این می شود که سینمایی داریم پر از فیلم های تکراری و بدون رقیب.

عده ای خلاء اندیشه را علت دیگری بر وضعیت روز سینمای مان می دانند. نظر شما چیست؟

سینمای ما عموما اندیشه ای ندارد جز اینکه می خواهد پول در بیاورد. با فلان هنرپیشه عکس بگیرد و... آرزویش در سینما همین است اصلا کار دیگری در سینما ندارد. شما تمام فیلم های امریکایی یا اروپایی و تعداد انگشت شماری از فیلمسازان خودمان را نگاه کنید درهر اتاقی یک قفسه کتاب هست. در کدام فیلم های امروز سینما قفسه کتاب هست؟! در کدام معماری ما جا برای قفسه کتاب محاسبه شده؟

اصلا ضرورت ندارد در زندگی اش ضرورت کتاب را از زندگی اش حذف کرده.

وقتی گفتی اتاق خواب یعنی فقط درآن برو بخواب، نگفتی اتاق فکر اتاق کار و می فهمد که خانه برای خوابیدن  است نه چیز دیگری. معلوم است که فروش کتاب به صدتا می رسد.

این جریان ریشه در خیلی چیزها دارد.

گفت وگو: امیرحسین مُکاریانی-ایمان رنجبر

منبع: تسنیم

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

نسیم آنلاین بررسی می‌کند

مخاطرات اقتصادی نداشتن سفیر در هند و چین

مطابق اصل ۵۷ قانون اساسی از ۳ قوه مطالبه می‌کنیم

واژه نظارت بر رهبری نه در قانون اساسی آمده است و نه در‌ آیین‌نامه مجلس خبرگان. خبرگان از لحاظ حقوقی و فقهی و از لحاظ قانونی، نظارتی بر عملکرد رهبری ندارد چون اگر قرار باشد نظارت بر رهبری داشته باشیم، آن وقت خبرگان بر ولی، ولایت پیدا می‌کند، در حالی که خبرگان ولایتی بر ولی‌فقیه ندارد اما در چارچوب اصل 111 قانون اساسی برای نظارت بر تداوم صفات رهبری، کمیسیونی تشکیل شده به نام کمیسیون تحقیق و بررسی.

خروج آمریکا از برجام، تمسخر اصول اساسی حقوق بین‌الملل است

سرنوشت برجام یکی از مهمترین نگرانی‌های جهانی است و اقدام یک‌جانبه آمریکا در خروج از این توافق، تأثیرات منفی بر صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی به همراه خواهد داشت.

امضای الویری پای قانون نظارت استصوابی

«از قول من ذکر شده در مجلس اول در کمیسیون آیین‌نامه داخلی که من هم عضو آن کمیسیون بودم، نظارت استصوابی تصویب شده است، در حالی که اعلام می‌کنم اولاً من عضو کمیسیون آیین‌نامه داخلی مجلس اول نبودم و دوم اینکه چنین موضوعی مربوط به این کمیسیون نیست و به قانون انتخابات مربوط است که در مجلس دوره چهارم مطرح شد».

مهم‌ترین مطالب سرویس

نگاهی به آخرین فیلم حمید نعمت‌الله
«شعله ور»؛ حقارت، حسادت، جنایت
واکنش روزنامه جام جم به اقدام بازیگر سریال پدر
در حاشیه حاشیه‌سازی‌های اینستاگرامی یک نوبازیگر
مؤدب در نشست ناشران دربارۀ مسئله فلسطین و رژیم صهیونیستی:
باید از مسائل داخلی به موضوعات بین‌المللی برسیم     
نگاهی به فیلم ابوقریب
«ابوقریب»؛ یک اکشن واقعی ایرانی!
مروری بر کارنامه «حسن رحیم پور ازغدی»؛
فرزندِ حوزه که پیشگام نقد مشفقانه حوزه شد
اقناع افکار عمومی پیش نیاز سیاست‌های منطقه‌ای
راهکارهای ایران دربرابر معامله قرن
وسایل دیجیتال ما را گرفتار بدترین نوعِ تربیت فرزند کرده‌اند
آن گوشی لعنتی‌ را بنداز کنار!
درباره‌ی اعتراضِ استاد رحیم‌پور ازغدی به سکولاریسمِ حوزوی:
تولّدِ سکولاریسم از حوزه‌ی غیرِ انقلابی
به بهانه روز عرفه و کاهش ۵۰درصدی زائران ایرانی عتبات
تاثیر سقوط ارزش ریال بر اقتصاد عراق
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین