چرا نام ایران در منابع تاریخی سینمای جهان نیامده است؟ «محمدرضا اصلانی» بررسی می‌کند

عنوان

محمدرضا اصلانی: در چهارصد سال اخیر ما مفهوم تحول را از جامعه ذهنیت خودمان حذف کردیم و به این ترتیب تاریخ را از خودمان حذف کردیم. همین مسئله را شما در سینما هم می توانید ببینید، سینمای ما چه پیشنهادی برای تحول سینما داشته؟! اگرهم بوده سرکوب شده.

به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، 21 شهریورماه یعنی دو روز قبل در تاریخ ایران به عنوان روز ملی سینما ثبت شده است. روزی که به صورت نمادین از چهارمین دوره برگزاری جشن خانه سینما یعنی از سال 1379، وارد تقویم رسمی این کشور شد تا به این بهانه حداقل یک روز در سال توجه برخی به هنر و صاحبانش بیشتر جلب شود.

آنچه که در دفتر تاریخ آمده است سال 1279 شمسی یعنی حدود پنج سال پس از اختراع سینما توسط برادران «لومیِر» فرانسوی، به دستور مظفرالدین شاه، دوربین سینما توسط عکاس باشی اش وارد ایران می شود و عملا تاریخ سینمای ایران آغاز می گردد.

سالها بعد وقتی مورخان تاریخ سینمای جهان را بررسی می کنند به این نتیجه می رسند که در کل جهان ایران ششمین کشوری بوده که صاحب سینما شده است. اما وقتی منابع تاریخی سینمای جهان را امروز مرور می کنیم مثل کتاب های «آرتور نایت» ، «دیوید. ا .کوک» «جفری ناول اسمیت» و... نامی از ایران برده نشده است و هیچ گونه بررسی ای از این سینمای کهن صورت نگرفته، در حالی که قلم فرسایی ها شده است برای اقلیم هایی که سال ها بعد از ایران دارای سینما شده اند.

پیرو «چرایی» این مسئله گفت وگویی داشتیم با محمدرضا اصلانی مدرس دانشگاه و پژوهشگر «تاریخِ سینما» و صاحب کتب و مقالات متعدد در موضوعات مختلف، همچنین نویسنده، کارگردان و مستندساز سینما و تلویزیون در سال های متمادی، که در ادامه می خوانید:

 چرا با توجه به اینکه ایران ششمین کشوری است که دارای دوربین و صنعت سینما و در منابع تاریخی سینمای جهان، به جز در حد چند خط در کتاب «دیوید بوردول » اصلا اسمی از ایران نیامده است؟

ابتدا توضیحی در مورد همین بوردوِل بدهم بعد وارد این مبحث بشویم، حتی ایشان هم که آمده در کتابش از ایران صحبت کند ایران و عراق را باهم ذکر کرده است و نتوانسته بفهمد اینها دو کشور جدا از هم هستند.

اصلا او در این کتاب تاریخ را بررسی نکرده، فقط مرور کرده است و اینکه در همین مرور تاریخ ایران و عراق را از هم جدا نکرده است، خودش شرم آور است و در واقع توهین کرده.

اما در جواب سوال شما نخست باید بحث کنیم تاریخ چه هست؟! اینجاست که تازه بحث ما شروع می شود.

جهان دائما در حال واقعه است، حتی کسی که در تاریخ نیست هم دائم دچار واقعه است. پدری می میرد یا دو تا قبیله به جان هم می افتند و... خیلی اتفاق ها می افتد که جزو تاریخ حساب نمی شود.

 تاریخ مقاطع تحول بشریت است وگرنه تاریخ نیست، اگر چیزی تحول پیدا نکند تاریخ شکل نمی گیرد.

ما دو اصطلاح داریم کرنولوژی و هیستوری، کرنولوژی روزشمار است هیستوری روزشمار نیست. هیستوری آن حادثه یا واقعه است یا حتی تفکر به مثابه واقعه ،که تحولی را باعث می شود. چه تحول منفی چه مثبت آنگاه تاریخ تشکیل می شود. حالا ببینیم چرا ما جزو تاریخ نیستیم؟!

باید گفت نه فقط تاریخ سینمای ما در منابع تاریخی جهان نیامده که چهارصد سال است از نظر نظامی-فرهنگی-اقتصادی و اجتماعی ما در کجای تاریخ هستیم؟! اصلا هستیم؟! نه.

ما جزء مصرف چه کار کردیم؟ ما تلفن رادیو موبایل را مصرف کردیم ما چاپ را مصرف کردیم، ما چه پیشنهادی برای کدام وجوه بشری دادیم؟

 در چهارصد سال اخیر ما مفهوم تحول را از جامعه ذهنیت خودمان حذف کردیم و به این ترتیب تاریخ را از خودمان حذف کردیم. همین مسئله را شما در سینما هم می توانید ببینید، سینمای ما چه پیشنهادی برای تحول سینما داشته؟!

شما تاریخ سینما را بررسی کنید یک نفر آمده در لنزها تغییرات بنیادی داده، یک نفر دوربین را حرکت داده، یک نفر چرخانده، یک نفر آمده نوع دیگری به دور از کلیشه های مرسوم زمانه خودش فیلم ساخته، یکی با مفهوم زمان بازی کرده و... هیچ لحظه ای در تاریخ نیست که سینماگران مهم از کشورهای مختلف پیشنهادی به سینما نداده باشند. اما آیا ماهم در سینما چنین کاری کرده ایم؟!

یعنی در واقع شما عدم ثبت تاریخ را عدم تحول می دانید؟

عدم پیشنهاد نه عدم تحول، ما با سینما تحول پیدا کردیم اما تحول را آنها به ما دادند. ما پیشنهاد تحول ندادیم آنها پیشنهاد دادند، ما مصرف کردیم.

مثل کت شلوار که اصلا انگلیسی است ولی امروزه شده لباس اسلامی و اداری ما! ما در تعریف هایمان دچار مشکل هستیم.

آیا می توان پذیرفت از روزی که سینما در این مملکت شکل گرفت، سینماگران ما هیچ «پیشنهاد»ی برای سینما نداشته اند؟! حال چه در ابزار مثل دوربین، صدا، دیجیتال و... چه در فرم ساخت و چه در اندیشه آن اثر. خصوصا با وجود برخی افرادی که صاحب نام و شاخص در سینمای کشور جهان بودند.

معتقدم بوده اما سرکوب شده است. بخصوص از دهه 30 به بعد  تا 52-53 حدودا دو دهه ما پیشنهادات مهمی داشته ایم منتها نادیده گرفته شدند و توسط منتقدین و سینمانویس ها سرکوب شدند و اصلا مطرح نشدند.

پس فقط عدم پیشنهاد باعث عدم ثبت نبوده، سرکوب هم علت دوم آن است.

بله ما اولین ملتی هستیم که سینمای مستند-داستانی دراماتیک را شکل دادیم. منوچهر انور، فروغ فرخ زاد، احمد فاروقی و تعدادی دیگر فیلم سازانی بودند که پیشنهاد دادند، اما سرکوب شدند.

به چه بهانه ای؟

چون به کلیشه ها عادت داشتند و فقط همان ها برایشان سینما بود و می گفتند: این اصلا سینما نیست.

هر تحولی در هر رشته ای این مقاومت ها را داشته است.

مقاومت با فحاشی و سرکوب خیلی فرق می کند! مقاومت وقتی صورت می گیرد که یک گروه موافق باشند یک گروه مخالف،

اما در مورد اینها اصلا موافقی وجود نداشته است. یک نفر را پیدا کنید که مقاله ای نوشته باشد و بگوید این فیلم خوب است.

وقتی که راه را برایشان باز نگذاری و رقابت نباشد نتیجه اش این می شود که سینمایی داریم پر از فیلم های تکراری و بدون رقیب.

عده ای خلاء اندیشه را علت دیگری بر وضعیت روز سینمای مان می دانند. نظر شما چیست؟

سینمای ما عموما اندیشه ای ندارد جز اینکه می خواهد پول در بیاورد. با فلان هنرپیشه عکس بگیرد و... آرزویش در سینما همین است اصلا کار دیگری در سینما ندارد. شما تمام فیلم های امریکایی یا اروپایی و تعداد انگشت شماری از فیلمسازان خودمان را نگاه کنید درهر اتاقی یک قفسه کتاب هست. در کدام فیلم های امروز سینما قفسه کتاب هست؟! در کدام معماری ما جا برای قفسه کتاب محاسبه شده؟

اصلا ضرورت ندارد در زندگی اش ضرورت کتاب را از زندگی اش حذف کرده.

وقتی گفتی اتاق خواب یعنی فقط درآن برو بخواب، نگفتی اتاق فکر اتاق کار و می فهمد که خانه برای خوابیدن  است نه چیز دیگری. معلوم است که فروش کتاب به صدتا می رسد.

این جریان ریشه در خیلی چیزها دارد.

گفت وگو: امیرحسین مُکاریانی-ایمان رنجبر

منبع: تسنیم

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

نگاهی به گزارش «صد سال پیش در ایران چه خبر بود» بی‌بی‌سی

چرا بی‌بی‌سی به پرونده قحطی بزرگ و نسل کشی ایرانیان پرداخت؟

قراردادهای فاینانس‌ سرکاری دولت روحانی

وزیر اقتصاد سوم دولت تدبیر و امید بعد از جلسه با هیات برزیلی اعلام کرد که برزیل یک خط اعتباری 1.5 میلیارد دلاری برای ایران در نظر گرفته است. این خبر خوبی است. ولی سابقه این اخبار در وزارت اقتصاد نشان می‌دهد که باید در مورد این خبر با احتیاط عمل کرد. چرا؟

ده‌ونک؛ ماجرای قانون و انصاف!

این جمله‌ی «خب دانشگاه سند داره دیگه؛ میتونه تخلیه و تخریب کنه!» رو این روزا از زبون خیلی‌ها شنیدم. چجوری انقدر راحت میتونیم این جمله رو بگیم؟ داریم درمورد یه سری سازه و آوار صحبت نمی‌کنیم، داریم درمورد یه سری زندگی صحبت میکنیم!

قطعاً مشکلات اقتصادی با استفاده درست از ظرفیت‌های کشور حل خواهد شد

رهبر انقلاب اعتمادبه‌نفس ورزشکارانِ جانباز و معلول به‌ویژه بانوان ورزشکار را در دفاع از ارزش‌های دینی و ملی خود، اقدامی بسیار برجسته و ستودنی خواندند و گفتند: پرچم‌داری کاروان ورزشی ایران به وسیله‌ی یک بانوی دارای حجاب چادر و یا اقامه‌ی نماز جماعت و حضور در نماز جمعه، به معنای ایستادن یک‌تنه در مقابل تهاجم بی‌بندوباری و ولنگاری روزافزون دنیا و کم نیاوردن در مقابل این هجوم است.

مهم‌ترین مطالب سرویس

نگاهی به گزارش «صد سال پیش در ایران چه خبر بود» بی‌بی‌سی
چرا بی‌بی‌سی به پرونده قحطی بزرگ و نسل کشی ایرانیان پرداخت؟
قره باغی خواننده آهنگ «امریکا امریکا ننگ به نیرنگ تو»:
می‌خواهند به سرنوشت خاشقچی دچار شوم / اپرایی واقعی در راه است
حکایت اربعین 
مدل مدیریت اسلامی
پاسخ تهیه کننده برنامه «ثریا» به انتقادات علی مطهری
می‌‌خواهند گفتگو درباره برجام را مانند نقد هولوکاست در اروپا ممنوع کنند
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین