جشنواره تئاتر، بخش خصوصی و هویت‌سازی بومی

عنوان

تبریز قرار است میزبان اولین جشنواره خصوصی تئاتر باشد. یک جوان بسترهای این رویداد را فراهم کرده است؛ اما آیا نیروی جوان و خلاق می‌تواند الگویی بومی برای توسعه فرهنگ در تمامی کشور بدون نیاز به دولت را رقم زند.

باشگاه خبرنگاران پویا - احسان زیورعالم

مرداد ماه امسال خبری در خروجی خبرگزاری ها مبنی بر برگزاری اولین جشنواره خصوصی تئاتر در کشور، به همت یک موسسه خصوصی آموزشی در شهر تبریز منتشر می شود. در وانفسای مالی کشور نگارنده این پرسش را مطرح کرد آیا این جشنواره همانند رویدادی نسبتاً مشابهش در اهواز می تواند در نهایت خروجی مناسبی به ثمر برساند؟

شرایط فراهم شد تا سفری به تبریز و دیدار با وضعیت و حال و هوای این جشنواره داشته باشم. جشنواره ای که دبیرش نادر برهانی مرند است. وجه نخست رویداد در تعریف کلیش از انتخاب دبیر آغاز شده است: هویت بومی. چنانچه نادر برهانی مرند نیز در نشست خبری توصیفش از دبیری جشنواره را ادای دین به دیارش بود و احساس خود را به کودکی توصیف کرد که مادر گمشده اش را یافته است.

هومن بیگ نژاد، مدیرعامل مؤسسه بین المللی «الف» یک فعال فرهنگی - آموزشی در تبریز است. یک پسر جوان دهه شصتی که در یک فرایند خصوصی سازی موفق به تجهیز و تغییر کاربری مجتمع 29 بهمن تبریز شده است. مجتمعی که پیش از این در اختیار وزارت ارشاد بوده و براساس طرح توسعه وزارت در شهرهای مختلف، در سال 1377 ساخته شده است. یک بنای فرسوده و با معماری نه چندان مناسب که قرار بوده محل پاتوق های فرهنگی و البته مراودات اداری در حوزه فرهنگ باشد.

بیگ نژاد در گام نخست سالن بزرگ آمفی تئاتر مجتمع را به یک سینما بدل کرده است. اگرچه هنوز موفق به رایزنی مناسب با پخش کنندگان عمده فیلم نشده است؛ اما مسیر ترویج فرهنگ فیلم بینی را در تبریز رقم زده است. در مجتمع 29 بهمن و سالن سینمایی که به نام اقبال آذر نامگذاری شده است، برای کسانی که پولی در جیب ندارند نیز فرصت فیلم دیدن مهیاست. سالن سینما بدون داشتن کنترل چی عموماً گشوده است تا فرصت دیدن فیلم از کسی سلب نشود. او می گوید « آقای برهانی مرند در زمان پذیرش پیشنهاد دبیری جشنواره شرطی داشت مبنی بر اینکه در هر دوره جشنواره سالنی جدید برای تئاتر در شهر تبریز راه اندازی شود» و طبق سازه هایی که به نگارنده نشان می داد مشخص بود او در حال مهیا کردن شرایط برای توسعه فضاهای تئاتری در تبریز و البته در آینده شهرهای دیگر است.

مدیر موسسه الف در گام بعدی چند فضای مناسب بنا را به فضای تئاتری در قالب پلاتو نمایش و تمرین بدل کرده است. اگرچه تجهیزات تئاتری از قالب نور و صدا هنوز به خوبی در سالن نصب نشده است و شرایط مالی نیز مانع از این مهم شده است؛ اما بیگ نژاد می گوید تبریز شهر مناسبی برای اجرای تئاتر است و فضاهای اجرایی در تئاتر شهر تبریز نیز پاسخگوی مخاطبان نیست. بهترین بلک باکسش تئاتر شهر تبریز تنها 50 صندلی دارد.

با این حال هنوز برای نگارنده مشخص نبود برگزاری این جشنواره چه کمکی به تئاتر خواهد کرد. هر چند برگزاری یک جشنواره در این مجتمع می تواند شرایط مالی برای تجهیز سالن ها را فراهم کند. شرایطی که می تواند به کمک موسسه توسعه هنرهای معاصر و فصل 5 وزارت فرهنگ رقم خورد.

در نشست رسانه ای که روز گذشته در تبریز برگزار شد، شهرتی فر، معاون سیاسی استاندار آذربایجان شرقی مسائل را در چارچوب برنامه ای ترسیم کرد که در آن تبریز شهر گردشگری سال 2018 معرفی شده است. شهر تبریز به عنوان شهر نمونه گردشگری جهان اسلام در سال 2018 انتخاب شده است و برنامه های فرهنگی این شهر بر این اساس حول مسئله گردشگری است. به عبارتی نگاه جشنواره الف نیز در مقوله گردشگری می گنجد. از دید برگزارکنندکان می شود تئاتر را به عنوان عنصر جذب گردشگر دانست. از همین روست که مقامات رسمی شهر تبریز همگی با برگزاری این جشنواره موافقت کرده و با بیگ نژاد همراه شده اند. بیگ نژاد می گوید در این مسیر حتی امام جمعه تبریز، آیت الله آل هاشم نیز همکاری های متعددی داشته اند. دستگاه دولتی در حد توان شرایط را برای اجرای این برنامه مهیا کرده اند.

شاید انتخاب شعار مناسب برای جشنواره قدم مناسبی است که بیگ نژاد برای برگزاری نخستین جشنواره غیردولتی تئاتر برداشته است. او تمرکز خود را بر مقوله صلح نهاده است. او معتقد است در حوزه فرهنگ سازی اسلامی بیشترین تمرکز بر قرآن بوده  است. او می گوید پیامبر اسلام در کنار غزوات خود چندین صلح نیز رقم زده است که هر یک ارزش تاریخی بسیاری برای جهان اسلام داشته است. این فعال جوان می گوید «قصد داریم اختتامیه نخستین جشنواره تئاتر خصوصی الف را همزمان با میلاد پیامبر اکرم (ص) برگزار کنیم» تا شعار و هدف جشنواره به یک تطبیق تقویمی نیز نائل شود.

شعار جشنواره صلح است و از دید نادر برهانی مرند نگاه به صلح نیز بسیار وسیع است. « ما در فراخوان جشنواره به موضوع صلح جهانی به شکل جزمی نگاه نکردیم و سعی کردیم به لحاظ معنانی فراخ تر نگاه کنیم. گفتگوی ادیان، موضوع صلح با خود، صلح با زندگی و صلح با محیط زیست از جمله مفاهیم مدنظر برای فراخوان بودند. ما در تلاش و رایزنی برای انتخاب و حضور آثار درخور بین المللی با این مفاهیم هستیم ولی اگر چنین اتفاقی نیفتاد بخش بین المللی را با حضور مدیران کمپانی های معتبر بین المللی و همچنین فعالیت های اجرایی دیگر برگزار می کنیم.»

در نشست خبری زمانی که شهرتی فر اظهار می کند «وقتی تبریز به عنوان پایتخت گردشگری جهان اسلام شناخته شد خیلی از عزیزان این را فرصت مغتنمی برشمردند و قرار شد تا عزیزان در عرصه های مختلف وارد میدان شوند. باید پیشینه فرهنگی و تاریخی و مردم فرهنگ دوست این دیار به جهانیان معرفی شوند» مشخص می شود نگاه جامعه فرهنگی و سیاسی تبریز به تقویت هویت بومی است، همان چیزی که در سال های اخیر در گوشه گوشه کشور در حال سوخت شدن است. اگرچه تبریز به سبب نوع بافت فرهنگیش کماکان نسبت به آمیختگی فرهنگ مهاجم مقاومت کرده است؛ اما خطر از بین رفتن هویت بومی در کشور همواره حس می شود. هر چند باید صبوری کرد و دید یک جشنواره تئاتر چگونه می تواند هویت ساز شود، اتفاقی که در مریوان و جشنواره تئاتر خیابانی رخ داده است. تئاتر در مریوان به بخشی از فرهنگ بدل شده است و هر ساله چون یک آیین برگزار می شود.

شهرتی فر در نشست استدلال مبتنی بر تاریخ ارائه می دهد و می گوید «یکی از موضوعات پررنگ در استان آذربایجان شرقی و شهر تبریز حضور هنرمندان با سابقه و همچنین پیشینه شهر تبریز در عرصه هنرهای نمایشی است. اولین نمایشنامه و اولین اجرای نمایش به شکل مدرن در تبریز اتفاق افتاده است، همچنان که اولین چاپخانه، کتابخانه و مدرسه به سبک جدید در این شهر تأسیس شده بود. تئاتر در شهر تبریز ریشه دارد و اگر قرار است سابقه درخشان خودمان را معرفی کنیم، حوزه تئاتر می تواند در این معرفی خیلی تأثیرگذار باشد.»

رئیس جشنواره خصوصی تئاتر «الف» به نگارنده می گوید که دولت برای رسیدن به اهدافش مسیر را برای او مهیا کرده است؛ اما می گوید ارشاد صرفاً شرایط را برای بین المللی بودن جشنواره مهیا کرده است و الباقی ماجرا با خود اوست. در بخش بین المللی شرایط مالی جشنواره را تحت الشعاع قرار داده است و کار را برای تبریزی ها سخت کرده است. بیگ نژاد می گوید «حتی بعد از قضیه برجام چند گروه خارجی که قصد حمایت از جشنواره را داشتند، عقب نشینی کرده اند. البته وزارت خارجه اعلام کرده که کمک های لازم را در این زمینه به ما خواهد داشت. کتاب جشنواره شامل سه نمایشنامه برگزیده اولین دوره جشنواره تئاتر خصوصی «الف»، به دو زبان چاپ می شود و جزو هدایای وزارت امور خارجه به سفرا و مقامات کشورهای دیگر اهدا می شود تا از این طریق در آینده، شاهد اجرای نمایش هایی با موضوع صلح جهانی از نمایشنامه نویسان ایرانی در کشورهای مختلف جهان باشیم.»

البته بیگ نژاد بر این مسئله صحه می گذارد که در بخش بین الملل جشنواره محتاطانه جلو رفته است، با اینکه از طرف گروه های خارجی پیشنهادهایی ارائه شده است. او می گوید «حتی پیشنهاد تولید کار در تبریز را داریم. ظرف 10 الی 15 روز آینده باید درباره کارهای خارجی تصمیم گیری کنیم.»

در نشست خبری از نادر برهانی مرند پرسیدم آیا این جشنواره می تواند الگویی برای دیگر شهرهایی شود که به هر ضرب و زوری می خواهند یک جشنواره دولتی را از شهری به شهر خود کوچ دهند و او پاسخ می دهد «می توان با برگزاری این جشنواره اتفاقی را رقم زد که با توجه به ظرفیت های پنهان و آشکار موجود در تبریز برای کشورمان الگو باشد. وقتی آقای بیگ نژاد پیشنهاد دبیری جشنواره تئاتر «الف» را داد مانند کودکی که مادرش را پیدا کرده، خوشحال شدم و پذیرفتم. می توان با برگزاری این جشنواره اتفاقی را رقم زد که با توجه به ظرفیت های پنهان و آشکار موجود در تبریز برای کشورمان الگو باشد. به همین خاطر جشنواره با رویکرد صلح جهانی شکل گرفت. با اینکه سال خوبی به لحاظ مالی نیست؛ ولی یقین دارم جشنواره تئاتر «الف» از جشنواره هایی مثال زدنی خواهد بود.»

نخستین جشنواره خصوصی تئاتر «الف» با رویکرد صلح جهانی از 27 آبان تا 4 آذر در شهر تبریز برگزار می شود. شاید یکی از طولانی ترین جشنواره های ایران باشد. 8 روز جشنواره در تبریز و احتمالاً فرصتی برای کشف تبریز برای جمعیتی که رهسپار آنجا می شوند؛ اما باید دید این رویه به چه شکلی رقم می خورد. اینکه آیا هنرمندان به سفیران تبریز در اقصا نقاط کشور بدل می شوند؟ آیا تبریز برای بهره برداری از این هنرمندان و فرصت های تبلیغاتی که آنان مهیا می کنند استفاده می کند؟ موفقیت تبریز ایجاد یک الگوی بومی در قالب استارت آپ ها می شود، اگر درست اتفاق افتد.

منبع: تسنیم

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

بازارهای مولد فلج شده است

مالیات بر عایدی سرمایه؛ کلید قفل رکود مسکن

تورم به ۵۰ درصد خواهد رسید

فاطمی گفت: هنوز به تورم 49 درصدی سال 74 نرسیدیم، اما شاید تا پایان امسال برسیم!

تولیداتی که توجیه دارد، اما منطق نه!

حالا دیگر بعد از تجربه چند سال تولید برنامه‌های سینمایی در ایام برگزاری جشنواره فیلم فجر در رسانه ملی، تقریبا می‌توان این برنامه‌ها را به تعبیر قدیمی‌ها «سرجهازی» تلویزیون در ایام برگزاری جشنواره فجر دانست! برنامه‌هایی که هر ساله تب و تاب ساخت آن‌ها از یک ماه قبل از آغاز جشنواره فیلم فجر به اوج خود می‌رسد و همه شبکه‌های رسانه ملی به فکر راه انداختن برنامه‌ای تخصصی در حوزه سینما و برای پوشش اخبار جشنواره فیلم فجر می‌افتند.

مانور بی‌بی‌سی فارسی برای جلوگیری از عرضه نفت در بورس

با توجه به اطلاعیه بورس انرژی به نظر میرسد که تمامی ضوابط لازم برای تضمین بازگشت بهای نفت فروخته شده در بورس در نظر گرفته شده است. بدین ترتیب با عرضه نفت در بورس و استفاده از توانمندی بخش خصوصی در صادرات نفت، میتوان بخشی از کاهش درآمدهای نفتی را بدون هیچ گونه ریسکی جبران کرد.

مهم‌ترین مطالب سرویس

گزارشی درباره وضعیت برنامه‌های ‌سینمایی تلویزیون برای سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر
تولیداتی که توجیه دارد، اما منطق نه!
چرا نباید از کنار مسئله انتقادپذیر نبودن مسئولان ساده گذر کرد؟
مردم نقدناپذیر، ثمره مسئولان انتقاد گریز!
در حاشیه حضور سردار محسن رضایی و سلیمانی در برنامه حالا خورشید
وقتی شفافیت، تهدید را به فرصت تبدیل می‌کند
نگاهی به فیلم «بمب؛ یک عاشقانه»
اضطراب عاشقانه آژیرهای قرمز
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین