خودباوری دیپلمات های ایران در برجام ثمره انقلاب اسلامی بود

عنوان

نیویورک- ایرنا- استاد اسلام شناسی دانشگاه کارلتون کانادا، انقلاب اسلامی را «نه» به غربی سازی ایران دانست و گفت: خودباوری دیپلمات های ایران در مذاکرات هسته ای، یکی از ثمرات این انقلاب است.

ایرانی ها روایت های داخلی از انقلاب اسلامی در سال 1357 را فراوان شنیده اند و نکات مختلفی نیز درباره آن بیان شده است اما شنیدن اوصاف این انقلاب از زبان کسی که در کشوری بوده که ایران انقلابی بزرگترین ضربه سیاسی، اقتصادی و استراتژیکی را به آن زده است، می تواند تصویری بدیع از این انقلاب ارائه دهد. تصویری که فارغ از هرگونه تعصب و گرایش خاص سیاسی است و تنها به تحلیل رویدادهای آن زمان می پردازد.
از این رو به سراغ استاد «کریم حسن کریم» که اکنون مدیر مرکز مطالعات اسلامی دانشگاه کارلتون در کاناداست، رفتیم و از او پرسیدیم آنچه را که او در آن روزها از انقلاب ایران شنیده بود. خاطرات، واکنش رسانه های آمریکایی، نگاه آمریکا به ایران، نقش شاه در تحکیم امپریالیسم، هویت مسلمانی ایران در رسانه های آمریکا، تمایز انقلاب اسلامی با سایر انقلاب ها، بزرگترین مشکلات در این 40سال، دستاوردهای انقلاب و نشست ورشو موضوعاتی است که کریم با ما در میان گذاشت.
او می گفت: وقتی اسلام شناسی می خواندم، باورم نمی شد در زمان من انقلابی صورت گیرد؛ آن هم اسلامی. وقتی صحبت می کرد بسیار جذاب و پرشور بود و معلوم بود که بایگانی ذهنی خود را از آن سال ها بیرون می کشد. مشروح مصاحبه سه ساعته ما را در زیر می خوانید:

ایرنا: از دورانی که انقلاب ایران اتفاق افتاد به عنوان یک دانشجو در آمریکا چه خاطراتی را به یاد دارید؟
کریم: من در آن زمان راجع به قضایای مربوط به ایران اطلاعات زیادی داشتم. به عنوان دانشجویی که در رشته اسلام شناسی تحصیل می کردم و درس هایی ازجمله تاریخ و تاریخ معاصر ایران به من خیلی برای تحلیل کمک می کرد.
از این جهت هم در جریان اتفاقات سیاسی جهان بودم و البته استادان دانشگاه کلمبیا هم بی تاثیر نبودند. یکی از استادان ما بشدت وقایع ایران را دنبال می کرد و بسیاری از بحث های کلاسی، مربوط به وقایع در جریان ایران می شد.
دوستان ایرانی من هم به سه گروه تقسیم می شدند: دانشجویانی که پدرانشان از نزدیکان شاه بودند، دانشجویانی که طرفدار آقای خمینی بودند و دانشجویانی که در واقع طرفدار هیچ حزبی نبودند و قصد ادامه زندگی در آمریکا را داشتند.
یکی از همکلاسی های من پسر یکی از سفرای وقت شاه بود که بسیار مخالف فعالیت های دانشجویان طرفدار امام خمینی بود. در واقع این جنجال بین این دانشجو با بقیه دانشجوها برای من هم که یک ایرانی نبودم خیلی جذاب بود؛ چرا که نمادی کوچک از انقلاب ایران بود.
این پسر از قشر بالادست جامعه، مخالف انقلابی ها بود؛ چرا که بشدت نگران امتیازاتش بود؛ همان چیزی که شاه را نگران می کرد. یکی از بحث های کلاسی که بوضوح به یاد دارم، صحبت در مورد سخنرانی رییس جمهوری آمریکا بود. کارتر در این سخنرانی در تهران به طور کامل از شاه و کشور ایران تعریف کرد.
در آن چند جمله، ایران را به خاطر رهبری فوق العاده شاه، «جزیره ثبات در یکی از پر مخاطره ترین نقاط دنیا» خواند و نکته جالب این حرف، تظاهرات و اغتشاشاتی بود که همزمان با همین ضیافت شام تهران در جریان بود.
برای کسی که از دور این جریان را تماشا می کردم خیلی عجیب و گیج کننده بود. من هر ثانیه از خودم می پرسیدم آیا تظاهرات را نمی بینند؟
چندی بعد از انقلاب ایران، من در جلسه سخنرانی یکی از افراد بازنشسته سیا در دانشگاه کلمبیا شرکت کردم و بسیار ناراحت شدم. به عنوان انسانی که از شرق و پاکستان به آمریکا آمده بودم نگاه این سخنران به ایران را بسیار احمقانه و بسیار متکبرانه دیدم.
او در حرف هایش گفت: اگر به ایران یک نوع دمکراسی سمبلیک می دادیم، آنها هرگز انقلاب نمی کردند! این حرف برای من بسیار مغرورانه بود. به یاد نمی آورم او شاه را دیکتاتور خطاب کرد یا نه اما کلمه «دمکراسی سمبلیک» در ذهن من حک شد. او حتی مردم ایران را مستحق داشتن دمکراسی هم نمی دانست!‌

ایرنا: در آن زمان نسبت به ایران همان احساسی را داشتید که در رسانه های آمریکایی نشان می دادند ؟
کریم: خیر، چرا که من دانشجویی مطلع بودم. من در آن زمان به خاطر دانشجوهای ایرانی، می دانستم که ثروت و قدرت فقط برای یک قشر خاصی در ایران وجود دارد. امتیازات شدیدی شامل حال طبقه بالای جامعه شده بود که به دور از عدالت بود اما با توجه به چیزی که رسانه ها دوست داشتند از ایران نشان دهند، این موضوع خیلی بارز نبود.
تبلیغات رسانه ای در مورد ایران وجود داشت. رسانه ها از شاه ایران بسیار تعریف می کردند و سعی داشتند او را قهرمان مدرن سازی و پیشرفت ایران نشان دهند.
به یاد دارم رمانی در آن زمان بود که بین ما دانشجو ها دست به دست می شد که قصه ای به سبک آرماگدون داشت. دو طرف جنگی کشور ایران و عربستان بودند و حتی شاه یکی از شخصیت های قصه بود و به یاد ندارم که سر آخر جنگ هسته ای بین شان اتفاق افتاد یا نه اما هر چه بود برای ما بسیار جالب بود که نویسنده، قدرت بعدی را عربستان می دانست؛ حال آنکه در آن زمان از هیچ قدرتی برخوردار نبود.
در واقع در این کتاب، شاه ایران یک قهرمان کامل بود و به نظر می رسید این تصویر دلخواهی بود که آمریکا دوست داشت از این شخصیت و ایران آن بسازد و همزمان شکلی بد و منفور از عربستان.

ایرنا: ایران را رسانه های آمریکایی به چه صورتی نشان می دادند؟
کریم: من در دوره فوق لیسانسم مقاله ای راجع به انقلاب ایران باید می نوشتم و از این رو، مقالات و مجلات آمریکایی در سال های 50 میلادی را زیر و رو کردم. یکی از جالب ترین مثال ها مجله نشنال ژئوگرافیک بود که جشن های 2500 ساله شاه را به تصویر کشیده بود. به نظر می رسید پول بسیار زیادی خرج این جشن ها شده بود. با دیدن این تصاویر می شد فهمید که ایران تمدنی بسیار اصیل داشته است و شاه سعی داشت موقعیت ایران را نه تنها به عنوان یک قدرت معاصر، بلکه به عنوان یک تمدن تاریخی تثبیت کند.
از این رو شاه دوست داشت ایران را پرقدرت و با فرهنگی اصیل به کشور های دیگر معرفی کند و به یاد دارم در یکی از مصاحبه های شاه، او به درخت نشینی مردم اروپا هم اشاره کرده بود که بسیار عجیب بود.
اما نکته عجیب این بود که هرگز صحبتی از اسلام و دین کشور ایران به میان نمی آمد! در هیچ کدام از این جشن ها و عکس ها، هیچ نشانی از مذهب که جزء لاینفک هویت مردم ایران بود را نشان نمی داد. شاه هم قصدی برای نشان دادن آن نداشت و در واقع پی کسب قدرتی همانند پادشاهان هخامنشی بود حتی اگر فقط قدرتی نمایشی می بود!

ایرنا: شما فکر می کنید برنامه آمریکا برای ایران قبل از انقلاب چه بود؟
کریم: در یک کلمه می توانم بگویم غربی سازی ایران!‌
در تمام مقالاتی که من مطالعه کردم سعی داشتند از ایران یک تصویر بسیار مثبت نشان دهند. در یکی از مقالات نشنال ژئوگرافیک، نگرش مثبتی درباره مدرن سازی ایران وجود داشت. شاه را قهرمان مدرن سازی ایران و نه حتی یک دمکرات معرفی کرده بود! صحبت از ظرفیت بالای ایران برای تبدیل شدن به مأمنی امن برای آمریکا بود؛ آن هم در منطقه پر اغتشاشی همچون خاورمیانه.
نویسنده حتی از هوای مطبوع ایران در مقایسه با هوای سرد شوروی برای به وجود آوردن تصویری منفی ازشوروی استفاده کرده بود که البته در زمان جنگ سرد بسیار عادی بود. نشنال ژئوگرافیک عکس های بسیار زیبایی از مردم ایران چاپ کرده بود و تصویری مثبت از مردم ایران ساخته بود. یکی از نکات جالب این بود که عکاس، تنها منطقه عرب نشین خوزستان را به عنوان نقطه ای پر اغتشاش نشان داده بود و راجع به هویت عرب آن منطقه نوشته بود که بسیار نژادپرستانه بود. اما با برنامه سیاسی آمریکا همخوانی داشت؛ تصویر کشیدن ایران به عنوان مأمنی امن و مثبت و خراب کردن تصویر مردم دیگر خاورمیانه که اکثراً هم عرب هستند.
هیچ یک از این مقالات از نفت و امتیازات ویژه ای که آمریکا در مورد نفت داشت، سخنی به میان نیاورده بودند؛ حتی هیچ سخنی از برنامه های سیاسی نبود! که البته این یکی از اقدامات همیشگی غرب برای به دست آوردن قدرت در خاورمیانه بوده و هست!‌
این مقالات همه تعریف و تمجید از شاه، مدرن سازی و فرهنگ ایرانی بودند! حتی همانطور که اشاره کردم هیچ حرف یا تصویری از هویت مذهبی مسلمان شیعه ایرانی نیز وجود نداشت!‌
به یکباره انگار قرار بود ایران با وجود شاه تبدیل به یکی از مدرن ترین کشورهای دنیا بشود و هیچ صحبتی از حقیقت ستم و دیکتاتوری شاه در میان نبود.

ایرنا: یعنی تصویری از هویت مسلمان ایرانی در رسانه ها وجود نداشت؟
کریم: دقیقا! در یکی از مقالات خیلی کوتاه اشاره به دین مردم ایران شده بود اما تقریباً رسانه ها طوری نشان می دادند که ایران کشوری سکولار است! البته این کاری معمول توسط دولت و رسانه های غربی در برابر کشور های خاورمیانه است!
برای مثال شما هرگز از تاریخ بعد از اسلام مصر نمی شنوید! تنها چیزی که نشان می دهند تصویر فراعنه است!‌ حتی برای عراق هم حمورابی را نشان می دهند و هیچ نشانی از بعد اسلام نیست.
آنها برای دسترسی به منابع نفتی و به دست آوردن قدرت، همیشه از فرهنگ این کشورها تعریف می کنند و هیچ حرفی از اتفاقات سیاسی و نفت هم به میان نمی آورند.
اما در مورد ایران، حتی اگر راجع به اسلام هم صحبتی به میان می آمد هرگز صحبتی از شیعه نبود!‌ برای اولین بار حین جریانات انقلاب ایران بود که کلمه شیعه در روزنامه ها پدید آمد. این کلمه بسیار نا آشنا بود و حالا رسانه مجالی پیدا کرده بود که شیعه را منفی نشان دهد.
رسانه ها عاشق همین هستند. حالا بعد از جریانات انقلاب می توانستند تمام ترس ها و اضطراب هایشان را در این کلمه خلاصه کنند. فرصتی بود که تصویری شیطانی از انقلاب و مردم شیعه ایران بسازند. حتی بعدها درباره معرفی مردم شیعه عراق و حزب الله لبنان در رسانه های غربی اتفاق افتاد. نکته جالب پنهان این بود که تصویر منفی وقتی نشان داده می شد که دست قدرت غربی از این کشورها بریده می شد.
وقتی انقلاب ایران دست آمریکا را به کل قطع کرد، رسانه ها شروع به تبلیغ منفی درباره شیعه کردند و حتی حزب الله زمانی که در مقابل اسرائیل ایستادگی کرد، به دنیا معرفی شد و این بار هم این معرفی به شکلی بسیار منفی بود.
در کتاب «پوشش اسلام» نوشته «ادوارد سعید» هم از زبان کس دیگری نقل می کند که اعتقاد بر این بود که هر کجا شیعه وجود دارد، مشکل و اغتشاش هم وجود خواهد داشت! و این شاید به خاطر این بود که غرب هرگز کلمه ای به نام شیعه را نشنیده بود و حالا تنها در بطن یک انقلاب سیاسی، از شیعه ای شنیده بود که نه تنها شاه را که نماینده آن ها در خاورمیانه بود، بلکه ایدئولوژی و پایگاه آنها را هم گرفته بود. این مساله بیش از پیش آنها را عصبانی و خشمگین می کرد. از این رو آنها هویت اسلامی شیعی انقلابیونِ ایران را مورد هدف تخریب رسانه ای خود قرار دادند.

ایرنا: رسانه های غربی چه تصویری از انقلاب اسلامی ایران نشان می دادند؟
کریم: انقلاب ایران را بسیار مخالف غرب نشان می دادند. اعتقاد رسانه ها بر این بود که این انقلاب بسیار خشن است. شعار مرگ بر آمریکا را مصداق دشمنی مستقیم ایران با آمریکا نشان می دادند. چیزی که واضح بود احساس تنفر، عصبانیت و نگرانی بود که رسانه ها نسبت به روحانی های ایرانی و مهم ترین آنها امام خمینی داشتند.
این شعار چیزی بود که در ترجمه گم شده بود. رسانه ها از این شعار استفاده می کردند تا مردم ایران را تهدیدی برای دنیا بدانند؛ حال آنکه این شعار مستقیماً اشاره به مخالفت ایران با امپریالیسم آمریکایی داشته و دارد.
این شعاری نبود که هدف آن، حمله به کشور آمریکا باشد!‌ اما رسانه ها دوست دارند با کلمات بازی کنند و حالا که آمریکا پایگاهش را توسط روحانیون شیعه از دست داده بود، توسط این بازی ها سعی داشتند ایران را کشوری شیطانی و مخرب به دنیا معرفی کنند.
از هر وسیله ای هم استفاده می کردند. عکس هایی که چاپ می شد زنانی بودند با پوشیه که در زیر آنها از فشار و ستمی که به این زنان می آید می نوشتند که با تصویر زنان ایرانی خیلی تفاوت داشت.
رسانه ها هرگز زنان با حجاب را آزاد تصور نمی کردند. عکس هایی از خیابان های تهران چاپ می کردند که مردهایی با اسلحه هایشان ژست گرفته بودند و تنها هدف این عکس ها، تخریب انقلاب ایران بود.
رسانه ها امام خمینی را هم مردی بسیار خشن و منفور معرفی می کردند. در مورد شخص آقای خمینی که نماد انقلاب ایران بود، بسیار شیطنت می کردند. در همان سال ایشان را به عنوان مرد سال در روی مجله تایمز چاپ کردند و حتی یک کلمه مثبت از ایشان ننوشتند. حال آنکه انقلاب ایران یک انقلاب مردمی بود و آنها سعی داشتند تا بگویند نه؛ این آیت الله آزادی را از مردم ایران سلب کرده است و او را رهبری سرکوبگر نشان می دادند.

ایرنا: دلیل دشمنی نظام سلطه با انقلاب مردمی ایران چیست؟ مگر آنها قایل به حق تعیین سرنوشت توسط مردم نیستند چرا با این انقلاب مردمی مخالفت می کنند؟
کریم: نباید از این نکته غافل شد که شاه، مرد آمریکا در خاورمیانه، از آن ها گرفته شد!‌ پناهگاه امن آمریکا و پایگاه آمریکا دیگر وجود نداشت. با نگاه امپریالیستی آمریکا دیگر چیزی برای استخراج از ایران وجود نداشت و ایران به کشوری مستقل تبدیل شده بود!‌
نکته ای که تقریبا هیچ وقت از آن صحبت نمی شود این است که آمریکا بهترین مشتری سیاسی خود را در خاورمیانه از دست داد. موقعیت خاص جغرافیایی خاورمیانه و نفت موجود در این منطقه از اهمیت خاصی برخوردار بود!‌
همانطور که اشاره کردم همان کارمند بازنشسته سیا هم در صحبت هایش گفته بود اگر به ایران یک نوع دمکراسی سمبلیک می دادیم، آنها هرگز انقلاب نمی کردند. پس مساله آنها دموکراسی نبود!‌ آنها بهترین مشتریشان را از دست داده بودند!

ایرنا: وقتی از بهترین مشتری حرف می زنید منظورتان شاه است؟
کریم: بله !‌ قبل از انقلاب، شاه پیشنهاد کرد تا پسماندهای هسته ای آمریکا را در کویرهای ایران دفن کند و خودش هم این پیشنهاد را داد! حتی حاضر شد که جت های آمریکایی را بخرد تا به آمریکا کمک کند و کمی بار مالی را از روی دوش آمریکا بردارد! شاهی که این همه وطن پرست بود! بهترین مشتری آمریکا هم بود.
دوست ندارم از این کلمه استفاده کنم اما شاه عروسکی برای آمریکا بود. آمریکا از تاریخ، هنر و تمدن ایرانی تعریف می کرد و شاه هم فکر می کرد که قدرت خودش را به عنوان یک تمدن اصیل تثبیت می کند و از سوی دیگر هم می دانست این احترام، خرج های عظیمی هم برایش دارد!‌
شاه برای راضی نگه داشتن آمریکا زیاده روی می کرد و این کاملاً بارز بود و صد البته این رابطه بشدت برای آمریکا سود آور بود. برای آمریکا حالا پایگاهی پرقدرت و ثروتمند درست شده بود که با انقلاب ایران به یکباره از آنها ربوده شد. پس شاه مشتری سیاسی و فرهنگی آمریکا بود.

ایرنا: پس تصویر شاه برای شما که در آمریکا بودید هم بیشتر شبیه یک عروسک آمریکا بود؟
کریم: بله.حالا که سخن از خود شاه به میان آمد باید بگویم استاد من آقای ریچارد بولت در همان زمان انقلاب، در کلاسشان برای ما تعریف کردند که با جمعی از اساتید، به دیدار شاه که به آمریکا آمده بودند رفته بودند و می گفت در آن دیدار هیچ کسی حق نداشته است تا پشتش را به شاه بکند یا رویش را برگرداند!‌
برای استادم بسیار عجیب بود، هرچند که این حد از غرور شاید به خاطر موقعیت و مقام یک شاه بود اما تعجب استاد من از این بود که چنین فردی با این همه غرور و تکبر براحتی پیشنهاد می دهد تا پسماندهای هسته ای را در ایران دفن کند!‌ یا حتی حاضر است برای آمریکایی ها حقوق خاصی قائل شود و از آن طرف به دنبال نشان دادن امپراطوری ایران با جشن های پرخرج بود.
برای ریچارد بولت اینها همه تناقضات عجیبی بود که در کلاسش برای ما می گفت. خودش هم از کلمه عروسک آمریکا برای شاه در کلاس استفاده می کرد.

ایرنا: چه اخباری از انقلاب، شما را شگفت زده کرد؟
کریم: من از دوستانم در دانشگاه از رفتار ظالمانه شاه با زندانیان سیاسی خبر داشتم. فکر می کنم ساواک بدترین نوع سرکوبگری و شکنجه بود که شاه در پیش گرفت. من به یاد دارم که چهلم شهدای 19 دی در قم باعث کشتار در شهر دیگری شد و باز چهلم شهدای دوم در جایی دیگر باعث کشتار شد و برای دانشجوی جوانی چون من بسیار عجیب بود که ساواک آیا متوجه در خواست مردم نیست؟
برای دانشجوی اسلام شناسی در آن زمان دیدن یک انقلاب مذهبی بسیار خارق العاده بود. یکی از مواردی که به یاد دارم معروف به «جمعه سیاه» است. من تمام تصاویر کشتار را تماشا کردم و دیدم که مردم ایران خواستار تغییر رژیم و براندازی شاه هستند.
مردم، عزادار کشته شدگان بودند که کارتر با تماس تلفنی و آرزوی پیروزی برای شاه، بیش از پیش مردم را عصبانی کرد!‌ درگیری و کشتار افراد غیر مسلح در آن روز برای همه به معنای پایان کار شاه بود و این صحنه ها البته بسیار دردناک بودند.
دومین اتفاق شگفت انگیز، تسخیر سفارت آمریکا بود! برای من انگار ادامه خشمی بود که از زمان مصدق در ایران باقی مانده بود. ایرانی های برای قرن ها از امپریالیسم غربی خسته شده بودند. این بهترین فرصت برای هر دو طرف بود.
هر روز بعد از ظهر تلویزیون در شبکه سی بی اس برنامه ای را برای مدت 444 روز درباره این بحران پخش می کرد. این بحران برای آمریکایی ها بسیار سنگین بود!‌ آنها نه تنها عروسک و پایگاهشان را از دست داده بودند بلکه حالا روی خشمگین ایرانی ها را هم می دیدند.
این برای کارتر که طرفدار شاه بود و حتی بعد از ترک ایران به وی پناه داده بود، بسیار بد شد. به نظرم این بحران یکی از بهترین کنش های متقابل نمادین بود. ایران خشم خودش در برابر سلطه گری آمریکا را نشان می داد و آمریکا حالا بهترین فرصت را داشت تا انقلاب ایران را تخریب کند.
رسانه ها عاشق نمایشی این چنین هستند. برای آنها حالا فرصتی بود که نشان دهند که ایران تهدیدی برای تمام دنیاست؛ چیزی که هرگز گفته نشد خشم ایرانی ها در برابر آمریکا به خاطر سالها استعمارگری بود و از همه بدتر پناه دادن آمریکا به شاهی که خائن بود، باعث این تسخیر می شد. ایران هم در واقع، بهترین استفاده را از این اتفاق برد که نشان دادن اقتدار و استقلالش در برابر دنیا بود.

ایرنا: چه چیزی انقلاب ایران را از دیگر انقلاب ها متمایز می کرد؟
کریم: فکر می کنم اولین نکته این انقلاب سرعتش بود! ‌همه چیز خیلی سریع اتفاق افتاد. نکته دیگر این بود که این انقلاب با کمترین خونریزی نسبت به انقلاب های دیگر تاریخ پیروز شد.
بارز ترین تمایز، انقلاب مذهبی شیعه ایران بود که تمام دنیا را شگفت زده کرد. شخص آقای خمینی بسیار فردی کاریزماتیک و خاص بودند. فکر نمی کنم رهبری در دنیا وجود داشته باشد که این چنین طرفدارانی فدایی داشته باشد.
این احساسی که مردم ایران با شخص رهبرشان داشتند چیزی بود که هرگز در تاریخ دیده نشده بود. اینکه کشوری در خاورمیانه بخواهد خودش افسار کارش را به دست بگیرد تقریبا غیر قابل باور بود. حالا دنیا با مردمی روبرو بود که به تمام رویاهای آمریکا و امپریالیسم نه گفته بودند. حاضر بودند جانشان را برای روح الله خمینی فدا کنند و حالا می خواستند کشورشان را خودشان بسازند. شما اگر دقت کنید این انقلاب لرزه بر جان تمام کشورهای قدرتمند جهان و عرب انداخت؛ چرا که حتی حکام عرب هم بسیار از اینکه مردمشان راه ایرانی ها را پیش بگیرند، ترسیده بودند.
این ترس حالا برای کشور های غربی هم بود. آنها نگران بودند که نکند مردم عرب خاورمیانه، ایران را الگو قرار دهند و دست این قدرت ها را از کشورشان ببرند. از این جهات البته ایران همیشه کشور خاصی بوده است. شور و اشتیاق مردم ایران به این انقلاب مثال زدنی است.

ایرنا: چرا به نظر شما کشور ایران همیشه خاص بوده است؟
کریم: شما اگر تاریخ ایران را هم مطالعه کنید می توانید ببینید که همیشه در منطقه و جهان، کشور خاصی بوده است. حتی در زمانی که اسلام وارد ایران شد ما حرکتی همه جانبه برای حفظ هویت ایرانی و زبان فارسی می بینیم. شاعرانی همچون فردوسی که در تکریم زبان فارسی بسیار تلاش کردند. در زمان صفویه که ایران نخستین کشوری است که در واقع مذهب شیعه را به رسمیت می شناسد و حکومتی دینی تشکیل می دهد. در زمان مشروطه هم بسیار مثال هایی از همراهی مردم و روحانیت علیه استثمارهای انگلیس و روسیه وجود دارد که همه نشان از خاص بودن رابطه مردم ایران با هویت ملی و مذهبی شان دارد.

ایرنا: به نظر شما چرا انقلاب ایران یک انقلاب دینی بود؟
کریم: البته از اول قرار بر جمهوری اسلامی نبود و حدود یک سال بعد، مردم ایران خودشان به جمهوری اسلامی رأی دادند. علاوه بر صحبت های قبلی، باید توضیح دهم که شاه تماماً سعی کرد تا هویت مذهبی ایرانی ها را پنهان کند که البته این رفتارش بسیار شبیه پدرش بود.
همانطور که گفتم ایرانی ها برای هویت ملی و مذهبی خود بسیار اهمیت قائل هستند. اینکه شاه تماماً سعی در پاک کردن مذهبشان داشت یکی از عللی بود که مردم را به سمت انقلاب دینی برد. از سوی دیگر باید اشاره کنم که آموزه های دین اسلام، عدالت و اخلاق برای یک جامعه است. شاه، ثروت و قدرت را متمرکز به قشر خاصی کرده بود در حالی که بسیاری از مردم در سختی و تنگنا زندگی می کردند که به دور از عدالت بود.
از سوی دیگر شاه برنامه های اقتصادی عجیبی طراحی کرده بود که با توجه به منابع موجود در آن مدت کم، انجام نشدنی بودند و حالا اقتصاد ایران بشدت بیمار شده بود. باید دوباره اشاره کنم که شاه تماماً به خواسته های آمریکا تن می داد و عروسک آمریکا شده بود.
مردم بوضوح می دانستند که دستان آمریکا، مانع عدالت در کشورشان است. حالا در این میان شخص بزرگی همچون روح الله خمینی را داریم که به میان می آید و از خود مردم است؛ ایشان هم مثل بقیه به زندان و تبعید رفته است و به مردم اطمینان می دهد که این شرایط قابل حل است.
ایشان بسیار اعتماد به نفس داشتند و خوب می دانستند چگونه باید سخنرانی کنند. ایشان به مردم امید و جرأت دادند!‌ جرأت اینکه دست کشورهای غربی را از منابع ایران قطع کنند. به نظر من، آقای خمینی قدرتی غریزی در راهبری این انقلاب داشتند.
ایشان فردی مستقل و از جنس خود مردم بودند. حالا بعد از قرن ها روحانی متدین و با اخلاقی روی کار آمده بود که به کشورهای غربی وابستگی نداشت. ایشان دیگر قرار نبود هویت مذهبی ایرانی را خدشه دار کنند و به دنبال خوشگذرانی و جشن هم نبودند.
حالا آقای خمینی آموزه های اسلامی که همه بر پایه عدالت و اخلاق در یک جامعه است را باز می گردانند که خواسته عمیق مردم ایران است. این انقلاب برای مردم ایران؛ انقلابی روحانی بود که آغشته به رابطه عمیق با شخص آقای خمینی بود. آقای خمینی فردی با فضیلت های اخلاقی، مردم را رهبری کردند تا هویت مذهبی شیعه را به تمام دنیا نشان دهند که البته این بعد روحانی در سال های جنگ هم نمو پیدا کرد.
مردم ایران، مدرن سازی آمریکایی را نمی خواستند. آنها به دنبال داشتن امپراطوری نمایشی نبودند. خواسته مردم، اقتدار و استقلالشان در سطح جهانی بود که البته بسیار هم موفق بودند.
همانطور که گفتم، این استقلال هویتی همواره با مردم ایران در تمام طول تاریخ همراه بوده است و شاید بتوان گفت که این وجه تمایز ایران و کشورهای منطقه بوده است. انقلاب ایران حالا پرچمی برای تمام خاورمیانه و کشورهای تحت سلطه بود برای آزادی.

ایرنا: به نظر شما بزرگترین مشکلاتی که ایران در 40 سال اخیر با آن روبرو شده است چه بوده اند؟
کریم: به نظرم این سوال را باید کلی و جز به جز پاسخ دهم. حس می کنم یکی از بزرگترین و ناراحت کننده ترین چالش ها، تحریم هایی است که ایران در تمام این 40 سال با آن ها مواجه بوده است.
امروز حس می کنم این تحریم ها بشدت خودشان رسیده اند و مردم عادی را هدف قرار داده اند. به هر حال این دشمنی و کینه آمریکایی در برابر ایران وجود دارد اما اینکه جامعه جهانی هنوز هم دست به تحریم ایران برای مقاصد سیاسی شان می زنند قابل تأسف است.
اگر بخواهم جزیی بگویم، حس می کنم جنگ هشت ساله ایران و عراق، بزرگترین چالش بعد از انقلاب بود. حالا صدام حسین وجود داشت که عروسک جدید غرب شده بود و مورد حمایت غربی ها بود.
از آن طرف ایرانی وجود داشت که تازه انقلاب کرده بود و باید در اروند رود هم می جنگید. بُعد روحانی این انقلاب، حالا در رشادت ها و هماهنگی عجیب ارتش ایران خودنمایی می کرد. جوانانی که خودشان را فداییان راه اسلام می دانستند، برای غرب سکولار، خیلی عجیب بود.
این جنگ اگر چه بسیار تلخ بود و صدام از سلاح های شیمیایی استفاده کرد اما همین چالش باعث شد تا مردم ایران بیش از پیش با دولت و رهبری متحد شوند و این جنگ طولانی، تزلزلی برای تمامیت ارضی و سیاسی ایران نداشت.
بعد از این دوره، چالش های اقتصادی و منطقه ای همیشه گریبانگیر ایران بوده است. آمریکا تقریبا در تمام کشورهای منطقه پایگاه نظامی راه انداخت و با جنگ عراق و افغانستان هم در منطقه ناامنی ایجاد کرد. البته ایران با موفقیت کامل با این چالش ها روبرو شده است. چالش پرونده هسته ای نیز بسیار بارز بود و من فکر می کنم بسیار موفقیت آمیز بود.

ایرنا: به نظر شما بزرگترین دستاورد این 40 سال چه بوده است؟
کریم: من فکر می کنم بزرگترین دستاورد ایران مربوط به چالش هسته ای بوده است. دیپلمات های ایرانی بشدت موفق ظاهر شده اند. شما در رسانه های غربی هرگز نمی شنوید که ایران برای مقاصد صلح جویانه اقدام به ساخت نیروگاه های هسته ای کرده اند. چیزی که نشان داده می شود این است که ایران به دنبال بمب اتمی و تهدیدی برای دنیاست که البته این همان تصویری است که غرب دوست دارد از ایران بسازد.
با توجه به این تصویر، ایران بهترین کنش بین المللی را داشته است!‌ چرا که ایران تصویر صلح جویی خود را به نمایش گذاشت که مورد علاقه آمریکا نبود. ایران با مذاکرات هسته ای و همکاری با آژانس بین المللی نشان داد که چگونه می تواند در سطح روابط بین الملل موفق باشد و این تصویر زشتی که آمریکا از ایران می سازد، اشتباه است.
درست است که ایران مجبور به تعلیق شد، با این حال در سطح بین المللی بسیار درخشید. فکر می کنم چالش اخیر مربوط به برجام بوده است که البته آمریکا با این کار نشان داد که می تواند به شدت بی تعهد باشد و این خودش برای ایران امتیاز مثبتی است.

ایرنا: به نظر شما اگر انقلاب ایران نمی بود، تحولات خاورمیانه چگونه پیش می رفت؟
کریم: فکر می کنم معادلات خاورمیانه کاملاً عوض می شد. آمریکا احتمالا کل منطقه را از آن خود می کرد و قدرتی بی مثال می گرفت. خلیج فارس احتمالا به یک خلیج آمریکایی تبدیل می شد و آمریکا براحتی منابع نفتی را تصاحب می کرد. من فکر می کنم گروه های مخالفی همچون حزب الله لبنان هرگز این چنین در برابر اسرائیل استقامت نمی کردند. در یمن هم احتمالاً هیچ اعتراضی صورت نمی گرفت. اصلاً بگویم همین که ترکیه در سال گذشته با قدرت تمام در برابر آمریکا ایستادگی کرد به خاطر وجود ایران در منطقه بود. ایران سراسر نماد مقاومت در برابر امپریالسم و آمریکاست و همین هم به مردم خاورمیانه قدرت مقاومت می دهد که به نظرم یکی از دستاورد های 40 سال انقلاب ایران است.

ایرنا: به عنوان آخرین سوال فکر می کنید که چه هدفی پشت نشست ورشو لهستان است که ترامپ ترتیب داده است؟
کریم: حس می کنم این تماماً یک نمایش است. حتی من دیدم که آقای ظریف به لهستان اعتراض کرده اند که یادشان رفته که ایران پذیرای 100 هزار پناهنده لهستانی در جنگ جهانی دوم بوده اند. به دور از ذهن نیست که کشوری چون لهستان که از لحاظ سیاسی بسیار راست گراست چنین نمایشی را برای مقاصد ترامپ برپا کند.
به هر حال ترامپ در چنین کشورهایی احتمالاً تماشاچی خواهد داشت اما سر آخر، این مردم دنیا هستند که به قضاوت می نشینند و این اصلاً برای ترامپ سودی نخواهد داشت.
شبک**اروپام*1429**1504

منبع: ایرنا

مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاع‌رسانی خود را در این رابطه انجام می‌دهد.

کلمه های کلیدی

ارسال نظر

در نشست هم‌اندیشی نخبگان با موضوع ابعاد حقوقی، اقتصادی و امنیتی FATF مطرح شد

فیلم: ماجرای عجیب FATF در ایران

چگونه با مالیات بر عایدی سرمایه معادلات را به نفع تولید تغییر دهیم؟

ساختار اقتصادی کشور به گونه‌ای است که عموم فعالیت‌های غیرمولد حائز سودهای کلان و مصون از ریسک سرمایه گذاری بوده و در طرف مقابل، تولید با دشواری‌های بسیار و سود ناچیز همراه است. ابزار مالیات بر عایدی سرمایه در چنین شرایطی می‌تواند این معادله را به نفع تولید تغییر دهد.

دشمن ضعیف است، مسئولین فریب نخورند

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای فرمودند: من در پایان بیانیه [اخیر] ، از مردم برای راه‌پیمایی ۲۲بهمن تشکر کردم لکن این تشکر خیلی کمتر از چیزی است که حق مردم ایران است.

تدبیر مفسده انگیز دولت در تنظیم بازار گوشت قرمز

طی ماه‌های اخیر ، قیمت گوشت قرمز به‌طور افسارگسیخته‌ای افزایش یافت و دولت با تخصیص ارز 4200 برای واردات این کالا سعی کرد مردم تحت‌فشار قرار نگیرند، ولی نتیجه این سیاست فربه‌تر شدن جیب دلالان و ضعیف‌تر شدن قدرت خرید مصرف‌کنندگان بود. 

مهم‌ترین مطالب سرویس

در گفتگو با عبدالحمید شهرابی کارشناس مسائل آمریکای لاتین
سناریوی جدید کاخ سفید در آمریکای لاتین
سید حسن نصرالله در گفتگو با المیادین؛
تمام گزینه‌های مقاومت روی میز است
کاخ سفید دستاوردهای ترامپ را در بیانیه‌ای تشریح کرد
خروج از برجام و احیای تحریم‌های ضدایرانی
درس‌های منبج برای کاخ سفید و انعطاف موقت ترامپ
سرنوشت دستور ترامپ برای خروج از سوریه چه خواهد بود؟
نجات نتانیاهو در گرو عادی سازی روابط اعراب و اسرائیل
چرا دولت نتانیاهو تصمیم به برگزاری انتخابات زود هنگام گرفت؟
  • پر بیننده‌ترین
  • پر بحث‌ترین