داغ‌ترین پرونده‌ها:

نگاهی حقوقی به ماجراجویی راب مک ایر در تهران

۲۵ دی ۱۳۹۸ - ۲۲:۱۶
نویسنده/خبرنگار: خبرنگار نسیم آنلاین
توئیت سفیر انگلستان که بیان کرده صرفاً در یک تجمع برای احترام به قربانیان حادثه سقوط هواپیما شرکت نموده است وجهی ندارد چرا که تجمع فوق فاقد مجوز بوده است.

در مفهوم حقوقی، مصونیت بطور کلی بدین معناست که دارنده آن، از تعقیب قانون و مأموران دولت، در امان است و به بیان دیگر قانون و مجریان آن نمی‏توانند شخص دارنده آن را تعقیب کنند.

در دیباچه کنوانسیون ۱۹۶۱ وین آمده است: «منظور از مصونیتها و مزایای مذکور منتفع ساختن افراد نیست؛ بلکه مراد، حسن اجرای وظایف مأموریتهای دیپلماتیک به عنوان نمایندگان دولتها می‏باشد…»

بنابراین اعطای مصونیت به نمایندگان دولتها به هدف تأمین اطمینان آنان در اجرای وظایف است و هدف، منتفع ساختن شخص آنان نیست. مصونیت به اعتبار مقام فرستنده برای آنان در نظر گرفته می‏شود.

از طرفی در میان رفتارهای نمایندگان در کشور میزبان، دو اصل بیش از همه مورد توجه قرار گرفته و در کلیه اسناد حقوق دیپلماتیک تکرار شده‌‏اند که عبارت‏ند از: اصل عدم مداخله و اصل احترام به قوانین و مقررات دولت میزبان.

الف) اصل عدم مداخله:

عدم مداخله در امور داخلی یک دولت، از اصول مسلم حقوق بین‏‌الملل و انعکاسی از اصل حاکمیت و برابری دولتهاست. هیچ دولتی بدون آنکه خود بخواهد، مداخله در امور داخلی خود را اجازه نمی‌‏دهد.

جانبداری از احزاب و گروه‏های سیاسی، نشر و توزیع مطبوعات مخالف، اتخاذ موضع در انتخابات، مشارکت در گردهمایی‌ها، انتقاد از سیاست داخلی و خارجی دولت میزبان و هر گونه اقدامی که نادیده گرفتن اصل حاکمیت تلقی گردد، از جمله موارد مداخله به حساب می‏آید.

اصل عدم مداخله نمایندگان دولتها، یک رویه عرفی و مقبول است. ولی از آنجا که امور داخلی کشورها تأثیر مهم و روزافزونی بر سیاست خارجی دارد، در موارد بی شماری این اصل با نیرنگ نادیده گرفته می‏شود. کمکهای مالی یا اقتصادی، یکی از انواع آن نیرنگ‌هاست.

موضوع دیگر در ارتباط با عدم مداخله، مرز بین مداخله و جاسوسی است. این موضوع چنان پیچیده است که دیوان بین‌‏المللی‬ ‏دادگستری در رأی ۱۹۸۰ خود در قضیه سفارتخانه ایالات متحده در تهران تشخیص بین جاسوسی و مداخله در امور داخلی را در عمل مشکل دانسته است.

رعایت مصالح و امنیت دولت پذیرنده و حفظ نظام حقوقی آن یک اصل خدشه‬ ‏ناپذیر و مقدم بر اصل مصونیت نمایندگان دولتها است. مطابق رویه قضایی کانادا؛ «هرگاه رفتار دیپلماتها، وضعیت امنیتی دولت پذیرنده را به مخاطره افکند، مصونیت آنان در برابر مصلحت اهم ساقط خواهد شد.»

اصل حاکمیت، محوری‏‌ترین اصل از حقوق اساسی دولتهاست و چنانچه دولتی با اعطای مصونیتها محدودیتهایی را بر حاکمیت خود می‏‌پذیرد، عدم تعارض با عناصر اساسی حاکمیت را نیز رعایت خواهد نمود.

ب) اصل احترام به قوانین و مقررات دولت پذیرنده:

دیپلماتها با هدف نمایندگی از کشور متبوع خود و حفظ منافع این کشور و اتباع آن و نیز برای بسط روابط دوستانه و توسعه روابط فرهنگی، علمی و اقتصادی بین دو کشور فرستنده و پذیرنده، به آنجا اعزام می‏شوند. (ماده ۳ کنوانسیون ۱۹۶۱) آنان متعهد به رعایت قوانین و مقررات دولت پذیرنده‌‏اند.(ماده ۴۱ همان کنوانسیون).

احترام به قوانین و مقررات دولت پذیرنده، لازمه منطقی اعطای مصونیت‌هاست و در سایه آن، امنیت و مصالح دولت پذیرنده تأمین می‏گردد.

کاملاً روشن است که سوء استفاده از مصونیت‌ها نه تنها در تعارض آشکار با اهداف دیپلماتیک قرار می‏گیرد، بلکه بسا برهم زدن نظم داخلی و بین‏‌المللی را نیز به همراه داشته باشد.

حال با توجه به این پیش زمینه، به موضوع بازداشت سفیر بریتانیا در تهران می‌پردازیم:

حسب اعلام مقامات امنیتی ایران، سفیر بریتانیا در عصر روز ۲۱ دی ماه ۹۸ با حضور در تجمّعات مقابل دانشگاه امیرکبیر مشغول فیلمبرداری و تشویق تظاهرکنندگان بوده است.

برای بررسی ابعاد قانونی این موضوع ابتدا باید ذکر کرد که: بر اساس تبصره ۲ ماده شش قانون احزاب در ایران «برگزاری راهپیمایی ها با اطلاع وزارت کشور بدون حمل سلاح در صورتی که به تشخیص کمیسیون ماده ۱۰ مخل به مبانی اسلام نباشد و نیز تشکیل اجتماعات در میادین و پارک های عمومی با کسب مجوز از وزارت کشور آزاد است.»

لذا توئیت سفیر انگلستان که بیان کرده صرفاً در یک تجمع برای احترام به قربانیان حادثه سقوط هواپیما شرکت نموده است وجهی ندارد چرا که تجمع فوق فاقد مجوز بوده و این موضوع نیز چیزی نیست که از دید شخص سفیر پنهان بوده باشد.

سفیر بریتانیا می‌داند که حسب ماده چهل و یکم معاهده ۱۹۶۱ وین در مورد حقوق دیپلماتیک کلیه اشخاصی که از مزایا و مصونیت ها بهره‌مند هستند، بدون آنکه به مزایا و مصونیت های آنان لطمه‌ای وارد آید مکلفند قوانین و مقررات کشور پذیرنده را محترم شمرده و از مداخله در امور داخلی آن کشور خودداری نمایند.

با این حال مسئولان ایرانی با پایبندی کامل به مقررات و تعهدات بین المللی بلافاصله پس از احراز هویت سفیر او را آزاد کردهاند.

در واقع عدم اطلاع او به مقامات و حضور پنهانی بین تظاهرکنندگان بوده است که باعث شده بود تا او در وهله اول دستگیر شود که هیچ گونه مسئولیتی را برای مقامات ایرانی به همراه نخواهد داشت.

بر این اساس؛ این دولت انگلیس و شخص سفیر این کشور در ایران است که باید برای نقض صریح قانون و سوء استفاده از موقعیت سیاسی خود به ایران جوابگو باشد.

«خبرگزاری مهر»

اخبار مرتبط
کلید واژه
ایران انگلیس سفیر انگلیس راب مک ایر
نظرات